બેંગલુરુ સીટીની બહારના ભાગે ભારતનું પ્રથમ અત્યાધુનિક AI-સંચાલિત શહેર (AI સિટી) બનાવવાનું કર્ણાટક સરકારનું મહત્વાકાંક્ષી સ્વપ્ન હાલમાં જમીન સંપાદનના જોરદાર વિરોધમાં ફસાઈ ગયું છે. નવીનતમ માહિતી અનુસાર, બેંગલુરુથી લગભગ 40 કિલોમીટર દૂર બિદાદી અને હરોહલ્લીમાં પ્રસ્તાવિત ગ્રેટર બેંગલુરુ ઇન્ટિગ્રેટેડ ટાઉનશીપ (GBIT) પ્રોજેક્ટ સ્થાનિક ખેડૂતોના જોરદાર ગુસ્સાનું કેન્દ્ર અને રાજકીય યુદ્ધનું મેદાન બની ગયું છે.
સરકાર આ પ્રોજેક્ટને એક 'ફ્યુચરિસ્ટિક હબ' તરીકે રજૂ કરી રહી છે, જ્યાં ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટથી લઈને વહીવટી શાસન સુધી બધું જ બેંગલુરુના વધતા ભારને હળવો કરવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજેન્સ (AI) દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવશે. પરંતુ, વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ તદ્દન વિપરીત છે, સેંકડો ખેડૂત પરિવારો માટે, તે તેમની પૂર્વજોની જમીન, આજીવિકા અને અસ્તિત્વ બચાવવા માટેની લડાઈ બની ગઈ છે.
આ ટાઉનશીપ કુલ 9,600 એકરમાં વિકસાવવાની યોજના છે, અને પ્રથમ તબક્કા માટે 499 એકર જમીન સંપાદન માટે અંતિમ સૂચના પહેલાથી જ બહાર પાડી દેવામાં આવી છે. આમાં શૂન્ય-ટ્રાફિક કોરિડોર, હાઇ-ટેક સ્કૂલ અને સ્માર્ટ હોસ્પિટલ જેવી વિશ્વ કક્ષાની સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે. ખેડૂતો કહે છે કે સરકાર જે જમીન સંપાદિત કરી રહી છે તે અત્યંત ફળદ્રુપ છે અને પેઢીઓથી તેના થકી તેમના પરિવારનો જીવનનિર્વાહ ચાલી રહ્યો છે. સ્થાનિક રહેવાસીઓનો આરોપ છે કે, આ વિશાળ પ્રોજેક્ટને અમલમાં મૂકતા પહેલા તેમની સાથે યોગ્ય રીતે સલાહ લેવામાં આવી ન હતી. તાજેતરમાં, જ્યારે સરકારી ટીમો ભૈરમંગલા, બન્નીગિરી, હોસુર અને કાંચુગરનહલ્લી જેવા ગામોમાં જમીન સર્વેક્ષણ કરવા પહોંચી, ત્યારે સેંકડો મહિલાઓ, સાવરણી સાથે સજ્જ થઈને તેમનો રસ્તો રોકીને ઉભી રહી ગઈ. પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે હિંસક અથડામણો પણ થઈ અને સરકારી વાહનોને નુકસાન પહોચાડ્યું હતું.
https://twitter.com/ians_india/status/2077392439984406661
તણાવ ઓછો કરવા માટે, કર્ણાટક સરકારે જમીનમાલિકોને બે મુખ્ય વિકલ્પો ઓફર કર્યા છે. જમીન શ્રેણીના આધારે, ખેડૂતોને પ્રતિ એકર રૂ. 2.07 કરોડથી રૂ. 2.5 કરોડ સુધીનું બમ્પર વળતર મળશે, અથવા જો ખેડૂતો ઈચ્છે, તો પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા પછી તેઓ વિકસિત ટાઉનશીપમાં વિકસિત જમીનનો 50 ટકા સુધીનો હિસ્સો પોતાની પાસે રાખી શકે છે. આ ઉપરાંત કાપવામાં આવેલા વૃક્ષો માટે વળતર દર પણ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, પ્રતિ નારિયેળના વૃક્ષ માટે રૂ. 25,000, પ્રતિ આંબાના વૃક્ષ માટે રૂ. 45,000 અને પ્રતિ સોપારીના વૃક્ષ માટે રૂ. 6,000. જોકે, ખેડૂતો સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે કોઈ પણ વળતર તેમની મા સમાન ફળદ્રુપ જમીનની જગ્યા લઇ શકતું નથી.
આ વિરોધ હવે રાજકીય વળાંક લઈ ચૂક્યો છે. BJP અને તેના સાથી પક્ષ, JD-S, ખુલ્લેઆમ ખેડૂતોના સમર્થનમાં બહાર આવ્યા છે. BJP પ્રમુખ B.Y. વિજયેન્દ્રએ કોંગ્રેસ સરકાર પર પ્રહાર કરતા કહ્યું કે, મુખ્યમંત્રીની પ્રાથમિકતા ખેડૂતો હોવી જોઈએ, રિયલ એસ્ટેટ નહીં. જ્યાં સુધી ઓછામાં ઓછા 70 ટકા ખેડૂતો સ્વેચ્છાએ સંમત ન થાય ત્યાં સુધી બળજબરીથી જમીન સંપાદન તાત્કાલિક બંધ કરવું જોઈએ. કેન્દ્રીય મંત્રી અને JDS નેતા H.D. કુમારસ્વામીએ આરોપ લગાવ્યો કે, કોંગ્રેસ સરકાર વિરોધ પ્રદર્શનોને દબાવવા માટે નિર્દોષ મહિલાઓ અને ખેડૂતો સામે ખોટી FIR દાખલ કરવા માટે પોલીસનો ઉપયોગ કરી રહી છે. તેમણે અસરગ્રસ્ત ગામોની મુલાકાત લેવાની અને ખેડૂતોને કાનૂની સહાય પૂરી પાડવાની યોજનાની જાહેરાત કરી.
વ્યાપક ટીકા પછી, કર્ણાટકના CM D.K. શિવકુમારે પરિસ્થિતિને શાંત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે આ પ્રોજેક્ટ તેમનો વ્યક્તિગત નથી, પરંતુ અગાઉની કુમારસ્વામી અને યેદિયુરપ્પા સરકારોની યોજનાઓને આગળ વધારવામાં આવી રહી છે. વધતા હોબાળાને ધ્યાનમાં રાખીને, CM D.K. શિવકુમારે જાહેરાત કરી કે સરકાર આગળ વધતા પહેલા ખેડૂતોની ચિંતાઓ અને પ્રોજેક્ટના ફાયદા અને ગેરફાયદાની તપાસ કરવા માટે એક ખાસ સમિતિની રચના કરશે.
