મહારાષ્ટ્ર સરકારે રાજ્યભરમાં ચર્ચ અને ખ્રિસ્તી મિશનરી સંગઠનોની જમીનની ઓડિટ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ પગલું નાસિકમાં ₹300 કરોડના કથિત જમીન કૌભાંડને પગલે લેવામાં આવ્યું છે. તેને લઇને આરોપ છે કે, દાયકાઓથી, કિંમતી નકલી દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને ચર્ચની કિંમતી જમીન ગેરકાયદેસર રીતે ભાડે આપવામાં આવી હતી અને વેચવામાં આવી હતી. આ મામલો પ્રકાશમાં આવ્યા પછી, આ મુદ્દો એ હદ સુધી વધ્યો કે સરકારે રાજ્યભરમાં ચર્ચ અને મિશનરી સંગઠનની જમીનનું ઓડિટ કરવાનું નક્કી કર્યું.
મહારાષ્ટ્રમાં, ખ્રિસ્તી સંસ્થાઓની જમીન એક પણ ચર્ચ સંસ્થા પાસે નથી, પરંતુ સેંકડો અલગ-અલગ સંસ્થાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે. તેઓ વિવિધ શૈક્ષણિક ટ્રસ્ટ, હોસ્પિટલો અને ચેરિટેબલ સોસાયટીઓ દ્વારા તેમની સંપત્તિનું સંચાલન કરે છે. તેમની પાસે રહેલી જમીન અથવા તો ઘણા સમય પહેલા ખરીદવામાં આવી હતી અથવા જનતા પાસેથી દાન તરીકે પ્રાપ્ત થઈ હતી. આ ઉપરાંત તેમને દરિયાકાંઠાના કોંકણ ક્ષેત્રમાં પોર્ટુગીઝ શાસન દરમિયાન અને બ્રિટિશ યુગ દરમિયાન ગ્રાન્ટ તરીકે મળી હતી.
2011ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, મહારાષ્ટ્રમાં ખ્રિસ્તી વસ્તી આશરે 10.8 લાખ છે, જે રાજ્યની કુલ વસ્તીના 0.96 ટકા છે. આ સમુદાય મુખ્યત્વે મુંબઈ, થાણે, પાલઘર, રાયગઢ, પુણે, અહમદનગર અને કોંકણ ક્ષેત્રના કેટલાક ભાગોમાં વસેલો છે.
પોલીસનું કહેવું છે કે નાસિકમાં ચર્ચની લગભગ ₹300 કરોડની 6 એકર જમીન સરકારી વિભાગોને ભાડે આપવામાં આવી હતી, જ્યારે કેટલીક વેચી દેવામાં આવી હતી. ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ, આ સોદા 'નાશિક ડાયોસેસન કાઉન્સિલ' (NDC) નામની સંસ્થા દ્વારા કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે તેમની પાસે જમીન પર કોઈ કાનૂની માલિકીનો અધિકાર નહોતો; વ્યવહારોને સરળ બનાવવા માટે બનાવટી દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તપાસકર્તાઓનું માનવું છે કે આ જમીન કાયદેસર રીતે 'નાશિક ડાયોસેસન ટ્રસ્ટ એસોસિએશન' (NDTA)ની છે.
નાસિક પોલીસ પણ આ કૌભાંડથી પીડિત છે; નાસિક પોલીસ કમિશનરેટ 1990થી લીઝ કરાર હેઠળ તે જ જમીન પર કાર્યરત હતું. પછી, 2014માં આ ઓફિસને સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવી. જો કે, કેટલીક પોલીસ ઓફિસો તે જમીન પર કાર્યરત છે. પોલીસ આ જમીન માટે એવા વ્યક્તિઓને ભાડું ચૂકવી રહી હતી જેમનો તેના પર કોઈ કાયદેસરનો દાવો નહોતો.
આ મામલો વિધાનસભામાં ભાજપના ધારાસભ્ય દેવયાની ફરાંદેએ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે માંગ કરી કે આવા વિવાદો ક્યાંક દૂર છે કે કેમ તેની તપાસ કરે. ત્યારબાદ, રાજ્યના મહેસૂલ મંત્રી ચંદ્રશેખર બાવનકુલેએ ચર્ચ અને મિશનરી જમીનનું રાજ્યવ્યાપી ઓડિટ કરવાની જાહેરાત કરી.
ઓડિટમાં શું-શું થશે?
સરકારના જણાવ્યા મુજબ, ઓડિટ કરવા માટે વિભાગીય સ્તરની સમિતિઓની રચના કરવામાં આવશે. આ સમિતિઓનું નેતૃત્વ વિભાગીય કમિશનર કરશે અને તેમાં સેટલમેન્ટ કમિશનરની ઓફિસ, પોલીસ વિભાગ અને નોંધણી મહાનિરીક્ષકનો સમાવેશ થશે. સમિતિઓ ચર્ચ અને મિશનરી જમીનોના માલિકીના રેકોર્ડ તેમજ સ્વતંત્રતા પહેલા અને પછી થયેલા જમીન ટ્રાન્સફરની તપાસ કરશે. આ ઉપરાંત, તેઓ આ જમીનો સાથે સંકળાયેલા અતિક્રમણ અને નકલી વ્યવહારોની તપાસ કરશે. આ જમીનોની ઓડિટ પ્રક્રિયા ત્રણ મહિનાની અંદર પૂર્ણ કરવામાં આવશે.
