ગયા વર્ષે યોજાયેલી બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પ્રશાંત કિશોરની જન સુરાજ પાર્ટી (JSP) બેઠકોની દૃષ્ટિએ ખાતું પણ ખોલાવી શકી નહોતી — જોકે, તમામ બેઠકો પર પાર્ટીએ નોંધપાત્ર 3.4% કુલ વોટ શેર મેળવ્યો હતો. પરંતુ હવે પ્રશાંત કિશોર બાંકીપુર બેઠક પર યોજાનારી પેટાચૂંટણીમાં મોટી ધમાકેદાર એન્ટ્રી કરવાની આશા રાખી રહ્યા છે. આ બેઠક ભાજપના નીતિન નવીન દ્વારા ખાલી કરવામાં આવી છે, જેઓ દિલ્હી જઈને પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ બન્યા બાદ રાજ્યસભામાં ચૂંટાયા છે.
બાંકીપુર વિધાનસભા પેટાચૂંટણી 2025 માં સત્તાધારી NDA ની ભવ્ય જીત બાદ તેના ‘પ્રથમ વર્ષના શાસન પર જનમત (referendum)’ સાબિત થશે તેવો દાવો કરતા પ્રશાંત કિશોરે પટનામાં પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે, ‘જન સુરાજ પાર્ટીએ સૈદ્ધાંતિક રીતે બાંકીપુર બેઠકની પેટાચૂંટણી લડવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ પેટાચૂંટણી એવા સમયે યોજાશે જ્યારે NDA (ભાજપ, જેડીયુ અને સહયોગી પક્ષો) સત્તામાં સાતથી આઠ મહિના પૂર્ણ કરી ચૂક્યા હશે.’
ચાલુ વર્ષના જાન્યુઆરી મહિનામાં ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ બનેલા નીતિન નવીને બાંકીપુરમાં પોતાના નજીકના હરીફ RJD (રાષ્ટ્રીય જનતા દળ) ના ઉમેદવારને 50,000 થી વધુ મતોના મોટા માર્જિનથી હરાવ્યા હતા. તે ચૂંટણીમાં જન સુરાજ પાર્ટીના ઉમેદવાર ત્રીજા ક્રમે રહ્યા હતા. નીતિન નવીને ગયા મહિને રાજ્યસભામાં ચૂંટાયા બાદ આ બેઠક પરથી રાજીનામું આપ્યું હતું. નિયમ મુજબ છ મહિનાની અંદર અહીં પેટાચૂંટણી યોજવી ફરજિયાત છે.
જોકે, આ પેટાચૂંટણીમાં તેઓ પોતે જન સુરાજ પાર્ટીના ઉમેદવાર હશે કે કેમ, તે અંગે પ્રશાંત કિશોરે સીધો જવાબ આપવાનું ટાળ્યું હતું.
તેમણે જન સુરાજ પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ ઉદય સિંહ સાથેના અણબનાવની અફવાઓને પણ ફગાવી દીધી હતી. ઉલ્લેખનીય છે કે પ્રશાંત કિશોરે તાજેતરમાં જ ઉદય સિંહનું ઘર ખાલી કરીને પટનાના બહારના વિસ્તારમાં આવેલા એક આશ્રમમાં મુકામ કર્યો છે, અને ત્યારબાદ ઉદય સિંહે પણ ‘સક્રિય રાજકારણમાંથી એક વર્ષનો બ્રેક’ લેવાની જાહેરાત કરી છે.
'NDA પર જનમત' ની કસોટી નજીક
બાંકીપુર બેઠક દાયકાઓથી ભાજપનો ગઢ રહી છે. નીતિન નવીને 2006 માં તેમના પિતા નવીન કિશોર પ્રસાદ સિંહના અવસાન બાદ યોજાયેલી પેટાચૂંટણીથી પોતાના રાજકીય કરિયરની શરૂઆત કરી હતી અને ગયા વર્ષના અંતમાં યોજાયેલી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેઓ સતત પાંચમી વખત આ બેઠક પરથી ચૂંટાયા હતા.
એક સમયના સ્ટાર રાજકીય વ્યૂહરચનાકાર રહી ચૂકેલા અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તેમજ બાદમાં તેમના કટ્ટર હરીફ કોંગ્રેસ સહિતના અન્ય પક્ષો માટે તેમની કંપની 'I-PAC' દ્વારા કામ કરી ચૂકેલા પ્રશાંત કિશોરે હવે સંપૂર્ણ સમયના રાજકારણી તરીકે દાવો કર્યો છે કે, ‘બાંકીપુરમાં ભાજપને માત્ર જન સુરાજ પાર્ટી જ હરાવી શકે છે.’ જો કે તેઓ કહે છે કે તેમણે 'I-PAC' છોડી દીધી છે, તેમ છતાં પ્રશાંત કિશોરે તાજેતરમાં મહારાષ્ટ્રના ડેપ્યુટી સીએમ સુનેત્રા પવાર સાથે મુલાકાત કરી હતી, જેમની પાર્ટી NCP પશ્ચિમ ભારતના આ રાજ્યમાં ભાજપની સહયોગી છે.
સમાચાર એજન્સી 'પીટીઆઈ' (PTI) અનુસાર, બાંકીપુર બેઠક અંગે પ્રશાંત કિશોરે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, ‘RJD અને કોંગ્રેસ આ બેઠક મોટા માર્જિનથી હારતા આવ્યા છે. અમારી પાર્ટીનું માનવું છે કે અમારે બસ એક મજબૂત ઉમેદવાર મેદાનમાં ઉતારવાની જરૂર છે.’
જ્યારે તેમને સ્પષ્ટ પૂછવામાં આવ્યું કે શું તેઓ પોતે એ ઉમેદવાર હોઈ શકે છે, ત્યારે જન સુરાજ પાર્ટીના સ્થાપકે કહ્યું, ‘આ નિર્ણય પાર્ટીએ લેવાનો છે.’
તેમણે અગાઉની વિધાનસભા ચૂંટણી પણ લડી નહોતી. આ અંગે તેમણે ઉમેર્યું કે, ‘મેં ત્યારે ચૂંટણી એટલા માટે નહોતી લડી કારણ કે પાર્ટીને લાગતું હતું કે મારે સંગઠનના કામ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. હું પાર્ટીના સામૂહિક નિર્ણયનું પાલન કરવાનું ચાલુ રાખીશ.’
વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા પ્રશાંત કિશોરે સંકેત આપ્યા હતા કે તેઓ RJD ના તેજસ્વી યાદવને તેમના હોમ ટર્ફ રાઘોપુરમાં પડકારવા તૈયાર છે. જો કે, રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું હતું કે ચૂંટણી ન લડવાના તેમના નિર્ણયથી તેમની પાર્ટીના કાર્યકરો નિરાશ થયા હતા.
પરંતુ, 47 વર્ષીય પ્રશાંત કિશોરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, ‘રાજકીય પક્ષના નિર્માણમાં ભૂમિકા ભજવનારા તમામ લોકો ચૂંટણી લડતા નથી.’ તેમણે દલીલ કરી કે, ‘જન સુરાજ પાર્ટી લાખો સમર્પિત કાર્યકર્તાઓના લોહી, પરસેવા અને આંસુથી સીંચાયેલી છે, જેમાંથી 250 થી પણ ઓછા લોકોને ટિકિટ મળી શકી હતી, કારણ કે વિધાનસભાની માત્ર 243 બેઠકો જ છે’.
ઉદય સિંહ અને JSP ના ભવિષ્ય પર સ્પષ્ટતા
ઉદય સિંહ સાથેના કથિત અણબનાવ અંગે જન સુરાજ પાર્ટીના સ્થાપકે જણાવ્યું હતું કે, ‘ઉદય સિંહ મારા માટે ભાઈ સમાન છે, સાથે જ તેઓ પાર્ટીના વરિષ્ઠ સાથી છે. તેઓ અમારા રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ પદે યથાવત છે. એક વર્ષનો બ્રેક લેવાની તેમની ઈચ્છાનું અમે સન્માન કરીએ છીએ.’
પોતાનું રહેઠાણ બદલવા અંગે તેમણે કહ્યું, ‘વિધાનસભા ચૂંટણીમાં અમારી પાર્ટીના નબળા પ્રદર્શન બાદ, મેં ચંપારણમાં મહાત્મા ગાંધીના આશ્રમમાં ઘણો સમય આત્મચિંતન (introspecting) માં વિતાવ્યો હતો. તે પછી જ મેં મારા માટે એક આશ્રમ બનાવવાનો નિર્ણય ઘણા સમય પહેલા લઈ લીધો હતો.’
આ ઉપરાંત, પ્રશાંત કિશોરે બિહારમાં શિક્ષકોની ભરતી પરીક્ષાઓના નોટિફિકેશનમાં થઈ રહેલા વિલંબનો વિરોધ કરી રહેલા નોકરીના ઉમેદવારો પર તાજેતરમાં થયેલા લાઠીચાર્જ બદલ સમ્રાટ ચૌધરીની આગેવાની હેઠળની બિહાર સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા.
