ભારતમાં સોના પર ટેક્સ ફ્રી અંગે એક મોટો ફેરફાર થઈ રહ્યો છે. સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ સ્કીમ (SGB) હેઠળ સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી સોનું ખરીદવાના નિયમો બદલાઈ રહ્યા છે. અત્યાર સુધી, મેચ્યોરિટી પૂર્ણ થયા બાદ સેકન્ડરી માર્કેટમાં SGB હેઠળ સોનું ખરીદનારા અને વેચનારાઓને કેપિટલ ગેન ટેક્સમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી હતી, પરંતુ હવે તેને નાબૂદ કરવામાં આવી છે.
આનો અર્થ સ્પષ્ટ છે કે, જો કોઈ 1 એપ્રિલથી સેકન્ડરી માર્કેટમાં, મેચ્યોરિટી પૂર્ણ થયા બાદ SGB વ્યવહાર કરે છે તો તેણે કેપિટલ ગેન ટેક્સ ચૂકવવો પડશે. આ વર્ષના બજેટમાં આ નિયમ બદલાયો છે. CAએ આ નિયમ પણ સમજાવ્યો છે. CA નીતિન કૌશિકનું કહેવું છે કે એપ્રિલ 2026થી, ટેક્સ ફ્રી માત્ર એ રોકાણકારો પર લાગૂ થશે જેમણે પ્રાથમિક ઇશ્યૂમાં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા સીધા SGBમાં સબ્સ્ક્રાઇબ કર્યું હતું અને મેચ્યોરિટી સુધી તેને પોતાની પાસે રાખ્યું હતું. કૌશિકે કહ્યું કે જો તમે શરૂઆતી ઇશ્યૂ દરમિયાન RBI પાસેથી સીધા બોન્ડ ખરીદ્યા નહોતા, તો સરકાર મેચ્યોરિટી પર તમારા ભાવ લાભ પર ટેક્સ લગાવશે. આ ફેરફારથી અસરકારક રીતે બે પ્રકારના રોકાણકાર બની જાય છે.
કોને શું ફાયદો થશે?
જેઓ RBI પાસેથી સીધા SGB ખરીદે છે તેમને મેચ્યોરિટી પર 2.5% વાર્ષિક વ્યાજ દર અને ટેક્સ ફ્રી કેપટલ ગેન મળશે. 2.5% વાર્ષિક વ્યાજ દર ચૂકવવામાં આવશે, પરંતુ મેચ્યોરિટી પર કેપિટલ ગેન ટેક્સ ભરવો પડશે. કૌશિકે ચેતવણી આપી હતી કે, એકવાર બોન્ડ સ્ટોક એક્સચેન્જ દ્વારા અથવા ઉપહાર તરીકે પણ હાથ બદલાઈ જાય છે, તો તે ટેક્સ લાભ સમાપ્ત થઈ જાય છે.
એક્સચેન્જમાંથી ડિસ્કાઉન્ટેડ દરે SGB ખરીદવાની અને ટેક્સ ફ્રી પરિપક્વતા લાભ માટે રાખવાની વ્યૂહરચના હવે નબળી પડી ગઈ છે. તેની અસર સમજાવતા કૌશિકે કહ્યું કે, ‘જો તમે એક્સચેન્જમાંથી 7,000 રૂપિયામાં SGB ખરીદો છો અને તે 11,000 રૂપિયામાં પરિપક્વ થાય છે, તો 4,000 રૂપિયાનો લાભ ટેક્સ યોગ્ય થઈ જાય છે. લોંગ ટર્મ કેપિટલ ગેન રેટ 12.5% લાગશે.
આનો અર્થ છે કે બોન્ડ દીઠ 500નો ટેક્સ હશે. પહેલાં, આ લાભ જનતા પાસે રહેતો હતો, પરંતુ હવે ટેક્સ આપવો પડશે. તેમણે લખ્યું કે, ‘આ ફેરફાર સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી ડિસ્કાઉન્ટેડ SGB ખરીદીને ટેક્સ ફ્રી પરિપક્વતા લાભ મેળવવાની વ્યૂહરચના ખતમ કરી દે છે.
