છેતરપિંડી કરનારાઓએ ખુબ ચાલાકીપૂર્વક એક દંપતીને પોતાની વાતોમાં ફસાવી લીધું હતું. તેમણે તેમને આતંકવાદી કાર્યવાહીમાં સંડોવણી હોવાની ધમકી આપી અને લગભગ 10 કલાક સુધી ડિજિટલી ધરપકડમાં રાખ્યા. આરોપીઓ તેમના પ્લાનમાં સફળ થવાના જ હતા કે, ઘરમાં હાજર 8મા ધોરણના વિદ્યાર્થીએ પોતાના માતા-પિતાને આ છેતરપિંડીથી બચાવી લીધા.
સાયબર છેતરપિંડી. આ બે ખૂબ જ સરળ અંગ્રેજી શબ્દો, છતાં તેને સમજવા એટલા જ મુશ્કેલ. સાયબર ક્રાઇમ (ભારતમાં સાયબર ક્રાઇમ)થી બચવાનો એકમાત્ર સરળ રસ્તો છે સાવધાની રાખવી. જો એકવાર તમે તેની જાળમાં ફસાઈ ગયા પછી, નુકસાન થવું નક્કી છે. ઉત્તર પ્રદેશના બરેલી જિલ્લામાં એક પરિવાર તેની જાળમાં ફસાઈ જતું માંડ માંડ બચી ગયું, 8મા ધોરણમાં ભણતા વિદ્યાર્થીએ પોતાની ચાલાકીથી તેમને આ જાળમાં ફસાતા બચાવી લીધા.
બરેલીના પ્રેમ નગર પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારના બાનથાના સુરખા વિસ્તારમાં એક દંપતી તેમના ઘરે હતું. તે 6 એપ્રિલની બપોરનો સમય હતો. મીડિયા સૂત્ર પાસેથી પ્રાપ્ત થતી માહિતી મુજબ, તેમને એક અજાણ્યા નંબર પરથી એક વિડિઓ કોલ આવ્યો. તેમણે કોલને ઉઠાવી લીધો અને જવાબ આપ્યો. આરોપીઓએ પોતાને તપાસ એજન્સી NIAના અધિકારીઓ તરીકે ઓળખાવ્યા. ત્યારપછી તેઓએ દંપતીને ધમકી આપવાનું શરૂ કર્યું, આરોપ લગાવ્યો કે, તેમના ફોન નંબરનો ઉપયોગ આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ અને કરોડોના કૌભાંડોમાં થયો છે. સાયબર છેતરપિંડી કરનારે પોલીસનો ગણવેશ પહેર્યો હતો અને દાઢી રાખી હતી. તેણે પીડિતને વોરંટ બતાવ્યું. ત્યારપછી તેમને 10 કલાક માટે ડિજિટલ ધરપકડ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા હતા.
આ સમય દરમિયાન, તેમની દરેક ગતિવિધિ પર નજર રાખવામાં આવી. આગામી 10 કલાક સુધી, દંપતી એક સેકન્ડ માટે પણ તેમના ફોન છોડી શક્યા નહીં. તેઓ ઘરની બહાર નીકળી શક્યા નહીં. તેઓ ખાતા, પીતા કે સૂતા સમયે પણ વીડિયો કૉલ ચાલુ રાખતા હતા. છેતરપિંડી કરનારાઓએ તેમને વાતચીતમાં રોક્યા, તેમના ફોન હેક કર્યા અને તેમની બેંક વિગતો કાઢી લીધી. પોલીસે અહેવાલ આપ્યો કે, છેતરપિંડી કરનારાઓએ તેમના આધાર કાર્ડ, મિલકતની વિગતો અને બેંક વિગતો માંગી. એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે, દંપતીના ખાતામાં લાખો રૂપિયા હતા, જેના માટે છેતરપિંડી કરનારાઓએ તેમને કલાકો સુધી માનસિક ત્રાસ આપ્યો.
પછી તેમના પુત્ર, જે આઠમા ધોરણમાં અભ્યાસ કરે છે, તે આવ્યો. તેણે તેના પિતા સંજય સક્સેનાને કહ્યું કે તેઓ સાયબર છેતરપિંડીનો ભોગ બન્યા છે. પરંતુ છેતરપિંડી કરનારાઓએ તેમનામાં એટલો ડર બેસાડી દીધો હતો કે, તેમણે તેની વાત માનવાનો ઇનકાર કર્યો. પણ દીકરો પાછળ ન હટ્યો. તેણે પોતાની સહજતા પર વિશ્વાસ કર્યો. હિંમત ભેગી કરીને, તેણે મોડી રાત્રે ફોન એરપ્લેન મોડ પર કરી દીધો. છેતરપિંડી કરનારાઓનો સંપર્ક તૂટી ગયો. તેઓએ હજુ સુધી પૈસા ઉપાડ્યા ન હતા, જેનાથી પરિવારને કોઈ નુકસાન થયું નહીં. દીકરાએ કહ્યું કે, તે છેતરપિંડી કરનારાઓને તેમની દાઢીથી ઓળખી ગયો હતો.
બીજા દિવસે સવારે, 7 એપ્રિલે, પરિવાર પ્રેમ નગર પોલીસ સ્ટેશન ગયો. તેમણે પોલીસને આખી વાત કહી. ફોન ચાલુ કરતાની સાથે જ છેતરપિંડી કરનારાઓએ ફરીથી ફોન કર્યો. પોલીસે ફોનનો જવાબ આપ્યો અને આરોપીઓને ઠપકો આપ્યો. બરેલી શહેરના SP માનુષ પરીખે કહ્યું, 'પરિવારે તેમની ઘણી વિગતો છેતરપિંડી કરનારાઓ સાથે શેર કરી દીધી હતી. આ દરમિયાન, બાળક તેના પિતાને કહી રહ્યો હતો કે તે ખોટો નંબર છે અને તેને બ્લોક કરો. પછી બાળકની સમજદારીના કારણે તેઓ છેતરપિંડીથી બચી ગયા. પરિવારની ફરિયાદના આધારે, IT એક્ટ હેઠળ FIR નોંધવામાં આવી છે.'
ડિજિટલ ધરપકડ શું છે?: તેમાં જેલના સળિયા નથી હોતા, પરંતુ તમે 'મુક્ત' પણ નથી હોતા. સાયબર ગુનેગારો અજાણ્યા નંબરો પરથી ફોન કરે છે અને લોકોને ધમકી આપે છે. તેમને વીડિયો કોલ દ્વારા ત્રાસ આપવામાં આવે છે. વીડિયો કોલ દ્વારા તેમના પર 24 કલાક દેખરેખ રાખવામાં આવે છે, તેથી જ તેને ધરપકડ કહેવામાં આવે છે. જો તમે ભવિષ્યમાં ક્યારેય સાયબર છેતરપિંડીનો ભોગ બનો છો, તો તમે નેશનલ સાયબર ક્રાઇમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ (NCRP) પર ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.
