US ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી (DHS) એ તાજેતરના ઇમિગ્રેશન નિર્દેશ અંગે ફેલાયેલી ચિંતાઓને શાંત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. વિભાગે સ્પષ્ટતા કરી છે કે મોટાભાગના ગ્રીન કાર્ડ અરજદારો જ્યારે તેમની કાયમી રહેવાસી (પરમેનન્ટ રેસિડન્સી) ની અરજીઓ પ્રક્રિયા હેઠળ (અંડર રિવ્યૂ) હોય, ત્યારે તેમણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા) છોડીને જવાની જરૂર રહેશે નહીં.
આ સ્પષ્ટતા US સિટિઝનશિપ એન્ડ ઇમિગ્રેશન સર્વિસીસ (USCIS) ના એક નિવેદનના બરાબર એક અઠવાડિયા પછી આવી છે. USસીઆઈએસના અગાઉના નિવેદનને કારણે વિદેશી સ્થળાંતર કરનારાઓ (ઇમિગ્રન્ટ્સ), નોકરીદાતાઓ અને ઇમિગ્રેશન વકીલોમાં ભારે ચિંતા વ્યાપી ગઈ હતી, કારણ કે તેમાં એવો સંકેત આપવામાં આવ્યો હતો કે 'અસાધારણ' સંજોગો સિવાયના તમામ કિસ્સાઓમાં, કાયમી રહેવાસીનો દરજ્જો મેળવવા ઈચ્છતા લોકોએ અરજીની પ્રક્રિયા દરમિયાન પોતાના વતન પરત ફરવું પડશે.
ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ (The New York Times) ના એક અહેવાલ અનુસાર, ડીએચએસ (DHS) એ હવે જણાવ્યું છે કે નીતિમાં કોઈ મોટો કે વ્યાપક ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. વિભાગે નોંધ્યું છે કે ઇમિગ્રેશન અધિકારીઓ પાસે લાંબા સમયથી એ વિવેકબુદ્ધિ અને સત્તા (ડિસ્ક્રીશન) છે કે તેઓ કેસ-ટુ-કેસના આધારે નિર્ણય લઈ શકે કે કોઈ અરજદારે ગ્રીન કાર્ડની પ્રક્રિયા અમેરિકાની બહાર રહીને પૂર્ણ કરવી જોઈએ કે નહીં.
આ નવીનતમ ખુલાસો ગયા અઠવાડિયે કરવામાં આવેલી જાહેરાતની તુલનામાં ઘણો નરમ સંકેત આપે છે. ગયા અઠવાડિયે કરાયેલી જાહેરાતને ઘણા લોકોએ હાલની પ્રક્રિયાઓમાંથી એક મોટો ફેરબદલ માન્યો હતો. વર્તમાન વ્યવસ્થા હેઠળ, લાયક ઇમિગ્રન્ટ્સ ‘એડજસ્ટમેન્ટ ઓફ સ્ટેટસ’ (સ્થિતિનું સમાયોજન) તરીકે ઓળખાતી પ્રક્રિયા દ્વારા કાયમી રહેઠાણ માટે અરજી કરી શકે છે, જે તેમને તેમની અરજીઓ પર પ્રક્રિયા ચાલતી હોય તે દરમિયાન અમેરિકામાં જ રહેવાની મંજૂરી આપે છે.
સામાન્ય રીતે આવા અરજદારોને કોઈ નોકરીદાતા (એમ્પ્લોયર) અથવા પરિવારના કોઈ નજીકના સભ્ય દ્વારા સ્પોન્સર કરવામાં આવતા હોય છે.
વિવાદની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
આ વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે USસીઆઈએસ (USCIS) ના પ્રવક્તા ઝેક કાહલરે જણાવ્યું કે, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ઇમિગ્રેશન સામેના કડક વલણના ભાગરૂપે, કાયમી રહેઠાણ ઈચ્છતા વ્યક્તિઓએ મંજૂરીની પ્રક્રિયા દરમિયાન તેમના મૂળ દેશમાં પરત ફરવું પડશે.
બ્લૂમબર્ગ (Bloomberg) ના અહેવાલ મુજબ કાહલરે જણાવ્યું હતું કે, ‘હવેથી, કોઈપણ વિદેશી નાગરિક જે અસ્થાયી રૂપે USમાં છે અને ગ્રીન કાર્ડ મેળવવા માંગે છે, તેણે અસાધારણ સંજોગો સિવાય, અરજી કરવા માટે પોતાના વતન પરત ફરવું જ પડશે.’
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, ‘આ નીતિ આપણી ઇમિગ્રેશન સિસ્ટમને કાયદાના હેતુ મુજબ કામ કરવા દે છે, નહીં કે કાયદાની पळવાટો (લૂપહોલ્સ) નો લાભ ઉઠાવવા પ્રોત્સાહિત કરે. જ્યારે વિદેશી નાગરિકો પોતાના વતન દેશમાંથી અરજી કરે છે, ત્યારે ગ્રીન કાર્ડ નકારાયા પછી પણ અમેરિકામાં ગેરકાયદેસર રીતે છુપાઈને રહેવાનો પ્રયાસ કરનારા લોકોને શોધવાની અને તેમને દેશનિકાલ કરવાની જરૂરિયાત ઘટી જાય છે.’
આ નિવેદનને કારણે ઇમિગ્રન્ટ સમુદાયો અને વિદેશી કામદારો પર નિર્ભર રહેતા વ્યવસાયો (બિઝનેસ) માં વ્યાપક ચિંતા ફેલાઈ ગઈ હતી.
વર્ષ 2024 માં, અંદાજે 1.4 મિલિયન (14 લાખ) ગ્રીન કાર્ડ ઇશ્યૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી મોટી સંખ્યામાં ગ્રીન કાર્ડ અમેરિકાની અંદરથી જ ફાઇલ કરાયેલી 'એડજસ્ટમેન્ટ ઓફ સ્ટેટસ' ની અરજીઓ દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવ્યા હતા. ગયા અઠવાડિયાના નિર્દેશથી આ લાંબા સમયથી ચાલી આવતી પ્રથા સામે પડકાર ઊભો થતો જણાયો હતો, કારણ કે તેમાં કહેવાયું હતું કે વિરલ અપવાદો સિવાય અરજદારોએ સામાન્ય રીતે આ પ્રક્રિયા વિદેશ (પોતાના દેશ) માં રહીને જ પૂરી કરવી પડશે.
નવી સ્પષ્ટતા અને રાહત
જો કે, DHS એ હવે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નીતિ મોટાભાગે યથાવત જ છે. વિભાગના પ્રવક્તાએ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સને જણાવ્યું હતું કે ઇમિગ્રેશન અધિકારીઓ વ્યક્તિગત ધોરણે જ નક્કી કરવાનું ચાલુ રાખશે કે કોઈ અરજદારે દેશની બહાર રહીને કાયમી રહેઠાણની પ્રક્રિયા આગળ વધારવી પડશે કે નહીં, અને આ જોગવાઈ અગાઉના નિયમો હેઠળ પણ પહેલેથી જ અસ્તિત્વમાં હતી.
પ્રવક્તા કાહલરે પણ અગાઉ એક સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, જે અરજદારો ‘આર્થિક લાભ આપે છે અથવા અન્યથા રાષ્ટ્રીય હિતમાં છે’ તેમને કેસની પ્રક્રિયા ચાલુ હોય તે દરમિયાન યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રહેવાની મંજૂરી આપી શકાય છે.
ભારતીયો અને એચ-1બી (H-1B) વિઝા ધારકો પર અસર
21 મેના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા મેમોરેન્ડમ (પરિપત્ર) થી ખાસ કરીને એફ-1 (F-1) સ્ટુડન્ટ વિઝા અને ટૂરિસ્ટ વિઝા ધરાવતા લોકો ખૂબ જ ગભરાઈ ગયા હતા. તેમાંથી ઘણાને ડર હતો કે રહેઠાણની અરજીઓ પેન્ડિંગ હોવા છતાં તેમને દેશ છોડવાની ફરજ પડી શકે છે.
એચ-1બી (H-1B) વિઝા ધારકો પણ આ જાહેરાતથી ભારે અનિશ્ચિતતામાં મુકાયા હતા. અમેરિકામાં કુલ H-1B વિઝા મેળવનારાઓમાં ભારતીયોનો હિસ્સો લગભગ 70 ટકા જેટલો છે, જેના કારણે આ મુદ્દો USમાં વસતા ભારતીય સમુદાય માટે અત્યંત મહત્વનો બની જાય છે. જો કે, અહેવાલો સૂચવે છે કે આ નવી સ્પષ્ટતા કરાયેલા માળખા હેઠળ H-1B કામદારોને મોટો બચાવ અને સુરક્ષા મળવાની અપેક્ષા છે.
તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે H-1B પ્રોગ્રામ ‘ડ્યુઅલ ઇન્ટેન્ટ’ (બેવડા હેતુ) ના સિદ્ધાંત હેઠળ કામ કરે છે. આ સિદ્ધાંત વિઝા ધારકોને અસ્થાયી ધોરણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં કામ કરવાની મંજૂરી આપે છે અને સાથે જ કાયમી રહેઠાણ (ગ્રીન કાર્ડ) મેળવવાની પ્રક્રિયા આગળ ધપાવવાની પણ છૂટ આપે છે. ઇમિગ્રેશન નિષ્ણાતો માને છે કે આ વિશેષ જોગવાઈના કારણે H-1B વિઝા ધારકો પર ગ્રીન કાર્ડ પ્રક્રિયાના કોઈપણ કડક નિયમોની નકારાત્મક અસર થવાની શક્યતા ઘણી ઓછી છે.
