વિધાનસભા ચૂંટણી પછી પશ્ચિમ બંગાળમાં હાલમાં મતગણતરી ચાલી રહી છે. સવારે બપોરે 12:15 વાગ્યા સુધીમાં મતગણતરીમાંથી સામે આવેલા 263 બેઠકોના શરૂઆતી વલણો જોતા એ સ્પષ્ટ થાય છે કે ભાજપ ઝડપથી મમતા બેનર્જીની તૃણમૂલ કોંગ્રેસને પાછળ છોડી રહ્યું છે. જો આ વલણો ચાલુ રહેશે તો મમતાનો મજબૂત કિલ્લો ધ્વસ્ત થઈ જશે. અને ભાજપ ચૂંટણી જીતીને રાજ્યમાં સરકાર બનાવવા માટે તૈયાર છે. મમતા અને તેમના પક્ષ સામે આ દુર્દશા પાછળના કારણો આખરે શું છે?
ચાલો આપણે પાંચ મુખ્ય પરિબળો પર નજર દોડાવીએ, જેને કારણે બંગાળમાં લોકપ્રિય મમતાને વર્તમાન વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 440 વૉલ્ટનો ઝટકો લાગી રહ્યો છે. જ્યારે એક્ઝિટ પોલ્સ પહેલાથી જ ભાજપને બહુમતી મેળવવાની સંભાવનાનો સંકેત આપી ચૂક્યા હતા, ત્યારે વર્તમાન મતગણતરી વલણો હવે તે આગાહીઓ સાચી સાબિત કરી રહ્યા છે.
1. શાસન વિરોધી લહેર
મમતા બેનર્જી 2011 થી બંગાળમાં સત્તા પર છે. શાસનના આટલા લાંબા ગાળા પછી, બેરોજગારી, વિકાસનો અભાવ, સિન્ડિકેટ શાસન અને રોજિંદા જીવનના પડકારો, જેમાં રાજકીય હિંસાનો સમાવેશ થાય છે, જેવા મુદ્દાઓએ મતદારોમાં રોષ પેદા કર્યો છે. ખાસ કરીને યુવાનોમાં અને શહેરી અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે. મતદારો પરિવર્તન માટે ઝંખી રહ્યા છે. ખાસ કરીને, છેલ્લા પાંચ વર્ષોમાં ભાજપે મમતાના વહીવટથી થઈ રહેલી પરેશાનીઓને જોરશોરથી પ્રકાશિત કરી છે. સૌથી મોટી વાત એ છે કે રાજ્યના લોકો પોતે મમતાના શાસનથી ખૂબ જ અસંતુષ્ટ અને મોહભંગ થયેલા લાગી રહ્યા હતા.
2. ભ્રષ્ટાચારના મોટા આરોપો
પાર્થ ચેટર્જી, જ્યોતિપ્રિયા મલ્લિક અને અન્ય સહિત અનેક અગ્રણી TMC નેતાઓની શિક્ષક ભરતી કૌભાંડ, રાશન વિતરણ કૌભાંડ અને કોલસા અને પશુઓની દાણચોરી સાથે સંકળાયેલા કેસોના સંબંધમાં ધરપકડ કરવામાં આવી છે. એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) અને સેન્ટ્રલ બ્યૂરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા કરવામાં આવેલા દરોડાએ પાર્ટીની જાહેર છબીને ભારે ખરડવી છે. આ ઘટનાઓ શાસનની પ્રણાલીગત નિષ્ફળતાનું પ્રતીક બની છે.
3. મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) અને મતદાર કાઢી નાખવાને લગતો વિવાદ
સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા દરમિયાન, આશરે 63 લાખ મતદારોને મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે 27 લાખ નવા મતદારો ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. આ અસર ખાસ કરીને મુર્શિદાબાદ અને માલદા જેવા મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારોમાં જોવા મળી હતી, જે TMCના મુખ્ય મત બેંક છે. મમતાએ આને ભાજપ અને ચૂંટણી પંચ દ્વારા ઘડવામાં આવેલું કાવતરું ગણાવ્યું છે, જ્યારે BJP તેને મતદાર યાદીઓમાંથી નકલી એન્ટ્રીઓ દૂર કરવાની કવાયત માની રહી છે. આનાથી TMCના મત બેંક પર સીધી અસર પડી છે.
4. મહિલાઓ અને લઘુમતીઓ પર દબાણ
TMCના સમર્થનના બે મુખ્ય સ્તંભો મહિલાઓ અને મુસ્લિમ મતદારો નબળા પડી ગયા હતા. સંદેશખલી ઘટના અને આર.જી. કાર હોસ્પિટલ કેસ જેવી ઘટનાઓએ મહિલાઓની સુરક્ષા અંગે પ્રશ્નો અને લઘુમતી તુષ્ટિકરણના આરોપો સાથે મતદારોના એક ભાગને અલગ કરી દીધો. તેનાથી વિપરીત, ભાજપ મહિલાઓ અને હિન્દુ મતદારોને પોતાની તરફ કરવામાં સફળતા હાંસલ કરી.
5. ભાજપની આક્રમક રણનીતિ
2021માં, ભાજપે રાજ્યમાં 77 બેઠકો મેળવી હતી. પક્ષે ‘ડબલ એન્જિન’ સરકાર અને ઔદ્યોગિકીકરણના વચનો પર પ્રચાર કર્યો હતો. તૃણમૂલ કોંગ્રેસમાં આંતરિક જૂથવાદ, સ્થાનિક નેતાઓ પ્રત્યે મતદારોનો રોષ અને વિપક્ષનો મજબૂત પડકાર ખાસ કરીને ઉત્તર બંગાળે શાસક પક્ષ માટે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિનું નિર્માણ કર્યું.
