સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાટાઘાટો સફળ થઇ રહી છે. ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળે અમેરિકાની બે શરતો સ્વીકારી છે, જ્યારે અમેરિકન પ્રતિનિધિમંડળે ઈરાનને બે મોટી રાહત આપી છે. અમેરિકાએ ઈરાની તેલ નિકાસ પરના પ્રતિબંધો 60 દિવસ માટે હળવા કર્યા છે અને કતારમાં રાખવામાં આવેલા 6 બિલિયન ડોલરના ફ્રીઝ ભંડોળને મુક્ત કરવા સંમતિ આપી છે. તો, ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને જહાજોના ટ્રાફિક માટે ખોલવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (IAEA)ને તેના પરમાણુ સ્થળોનું નિરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપવા સંમત થયું છે.એવામાં, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) પરમાણુ નિરીક્ષકો હવે ઈરાનમાં તૈનાત કરવામાં આવશે.
અમેરિકન ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટ્રેઝરી દ્વારા ઈરાનને 60 દિવસનું લાઇસન્સ આપવામાં આવ્યું છે, જે 21 ઓગસ્ટ, 2026 સુધી માન્ય છે. આ લાઇસન્સ હેઠળ ઈરાન તેનું ક્રૂડ ઓઇલ વેચી શકશે, જેનાથી ભારત સહિત દેશો ઈરાની ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવાનું ફરી શરૂ કરી શકશે. ઈરાનને પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનો અને પેટ્રોલિયમ ડેરિવેટિવ્ઝની ડિલિવરી અને વેચાણ માટે પણ પરવાનગી મળી છે. જોકે, આ લાઇસન્સ ઉત્તર કોરિયા અથવા ક્યૂબા સાથે સંકળાયેલા વ્યવહારો પર લાગૂ પડતું નથી, કારણ કે બંને દેશો સામે અમેરિકાના પ્રતિબંધો અમલમાં છે.
તો અમેરિકાના નાણાં મંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા દરિયાઈ જહાજોની અવરોધ વિનાની અવરજવર સુનિશ્ચિત કરવા માટે અમેરિકાની શરત સ્વીકારી છે. ઈરાન પણ UN ન્યૂક્લિયર એજન્સી (IAEA) નિરીક્ષકોને દેશમાં પુનઃસ્થાપિત અને સંચાલન કરવાની મંજૂરી આપવા સંમત થયો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે જે MoU પર હસ્તાક્ષર થયા છે, તેમાંલા 14 મુદ્દાઓ આવરી લે છે. જેના પર સંમતિ બનાવવા માટે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં વાટાઘાટો થઇ. ઇરાની તેલ પર પ્રતિબંધોમાં છૂટઅને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા જહાજોની બેરોકટોક અવરજવર બે મુખ્ય શરતો હતી જેના પર બંને રાષ્ટ્રો કરાર પર પહોંચ્યા.
ઈરાની સરકારી મીડિયાને આપેલા ઇન્ટર્વ્યૂમાં સંસદના અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાઘેર ગાલિબાફે જણાવ્યું હતું કે ઈરાનના ફ્રીઝ ભંડોળને જાહેર થવું મહત્ત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે. MoUની કલમ-11માં બે તબક્કામાં ઈરાનને $6-6 બિલિયનનું આપવાની જોગવાઈ છે, જે હવે મંજૂર થઈ ગઈ છે. આ બાબતે પ્રારંભિક કરાર કતારની મુલાકાત દરમિયાન થયો હતો, જ્યારે અંતિમ મંજૂરી સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં આપવામાં આવી હતી. કલમ 10 હેઠળ, અંતિમ કરાર થાય ત્યાં સુધી ક્રૂડ ઓઇલ, પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનો, બેંકિંગ, વીમા અને પરિવહન સંબંધિત પ્રતિબંધોમાંથી રાહત સુરક્ષિત કરવામાં આવી છે. ઈરાન આ સફળતાને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે થયેલા કરારમાં મળેલી પ્રારંભિક જીત તરીકે જુએ છે.
સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં અમેરિકા સાથેની વાટાઘાટો પછી, ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફ અને વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી ઓમાન જવા રવાના થયા છે. બંને નેતાઓ ઓમાની સરકાર સાથે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના મેનેજમેન્ટ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે, જેનો ઉદ્દેશ્ય સ્ટ્રેટના મેનેજમેન્ટ અંગે ઈરાનની તૈયારીને મજબૂત બનાવવા અને દ્વિપક્ષીય સહયોગ વધારવાનો છે.
