શું ભારત-રશિયા-ચીન પોતાના 'ડૉલર' બનાવશે? US અને પશ્ચિમી દેશો ગભરાઈ રહ્યા છે?

ચીનના તિયાનજિનમાં યોજાયેલી SCO સમિટથી ભારતને શું મળ્યું? SCOમાં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનને મળવાનો અર્થ શું છે? ટ્રમ્પના ટેરિફ વોર વચ્ચે PM નરેન્દ્ર મોદીની ચીન મુલાકાત કેટલી મહત્વપૂર્ણ હતી? અમે આ બધા પાસાઓ વિગતવાર સમજાવીશું. તે પહેલાં, SCOમાંથી વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી તસવીરનું વિશ્લેષણ કરવું મહત્વપૂર્ણ છે. વિશ્વની ત્રણ આર્થિક મહાસત્તાઓ તિયાનજિન શહેરમાં મળી હતી. વાયરલ તસવીરમાં ત્રણ વિશ્વ નેતાઓ જોવા મળે છે. આ વીડિયોની ચર્ચા સમગ્ર વિશ્વમાં થઈ રહી છે. સૌ પ્રથમ, તમે અહીં એ વાતની નોંધ લો કે PM નરેન્દ્ર મોદી, પુતિન અને જિનપિંગ કેટલી ઉષ્માભરી રીતે મળી રહ્યા છે.

સૌ પ્રથમ, PM મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિન એકબીજાના હાથ પકડીને આગળ વધ્યા. શી જિનપિંગ થોડા અંતરે ઉભા હતા. PM મોદીએ તેમની સાથે ખૂબ જ ઉષ્માભરી રીતે હાથ મિલાવ્યા. આ પછી, ત્રણેય નેતાઓ એકબીજાના હાથ પકડીને વાતો કરતા રહ્યા. ત્રણેય અલગ અલગ બોલી બોલે છે. ભાષા અલગ છે. આમ છતાં, ત્રણેય વચ્ચે લાંબી વાતચીત ચાલુ રહી. ત્રણેય વચ્ચે શું ચર્ચા થઈ તે જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. પરંતુ આ ચિત્ર સમગ્ર વિશ્વ માટે એક મોટો સંદેશ છે.

આ બેઠકમાંથી વિશ્વને પહેલો સંદેશ ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિનો છે. આ બેઠક એવા સમયે થઈ છે જ્યારે અમેરિકાએ રશિયા સાથેના વેપાર સંબંધોને કારણે ભારત પર 50 ટકા ટેરિફ લાદ્યો છે. પરંતુ પુતિન સાથે હાથ મિલાવીને PM મોદીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, ભારત કોઈના દબાણ હેઠળ પોતાના નિર્ણયો લેતું નથી.

આ બેઠક એવા સમયે થઈ છે, જ્યારે અમેરિકા ત્રણેય દેશો, ભારત, ચીન અને રશિયા પર દબાણ લાવી રહ્યું છે. આવા સમયે, ત્રણેય નેતાઓની એક મંચ પર હાજરી અમેરિકન પ્રભાવને સંતુલિત કરવા તરફ એક મોટું પગલું છે. આ બેઠકનો ત્રીજો સંદેશ ગ્લોબલ સાઉથની એકતા છે. ભારત, રશિયા અને ચીનનું એક સાથે આવવું એ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને સંદેશ છે કે, આ ત્રણેય દેશો વૈશ્વિક આર્થિક પડકારોનો સામનો કરવા સક્ષમ છે.

SCO સમિટમાંથી બહાર આવેલી તસવીરોમાં બીજી સૌથી મહત્વપૂર્ણ તસવીર આજે યોજાયેલી બેઠકની છે. જેમાં PM નરેન્દ્ર મોદી અને વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે લગભગ 1 કલાક સુધી દ્વિપક્ષીય વાતચીત થઈ. આ બેઠકમાં રશિયા સાથેના વેપારથી લઈને ઉર્જા અને યુક્રેન યુદ્ધથી લઈને અવકાશ ક્ષેત્રમાં સહયોગ સુધીની દરેક બાબતો પર ચર્ચા થઈ.

PM નરેન્દ્ર મોદીએ યુક્રેન યુદ્ધ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ તેમણે અહીં એક મહત્વપૂર્ણ વાત કહી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત અને રશિયા સૌથી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં પણ ખભે ખભો મિલાવીને ચાલે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે, PM મોદીએ ભલે પુતિનની સામે આ વાત કહી હશે, પરંતુ આ અમેરિકાને સીધો સંદેશ છે. આ બેઠકમાં રશિયન રાષ્ટ્રપતિએ વાતચીતમાં પશ્ચિમી દેશોને પણ સંદેશ આપ્યો હતો.

તેમાં કોઈ શંકા નથી કે, PM મોદી-પુતિનની આ મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચે આર્થિક અને લશ્કરી સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવશે. પરંતુ આ બેઠક પહેલા પણ એક રસપ્રદ તસવીર સામે આવી હતી. દ્વિપક્ષીય વાતચીત પહેલા PM મોદી અને પુતિન એક જ કારમાં રિટ્ઝ-કાર્લટન હોટેલ પહોંચ્યા હતા. જ્યાં બંને દેશો વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વાતચીત થવાની હતી.

PM મોદીએ પોતે આ ફોટો શેર કર્યો હતો અને લખ્યું હતું કે, રાષ્ટ્રપતિ પુતિન અને હું SCO સમિટના સ્થળથી દ્વિપક્ષીય વાતચીતના સ્થળે સાથે ગયા હતા. તેમની સાથે વાત કરવી હંમેશા માહિતીપ્રદ હોય છે. તમારે અહીં એ પણ જાણવું જોઈએ કે, બંને નેતાઓએ એક જ કારમાં 45 મિનિટ સુધી મુસાફરી કરી હતી.. આ તસવીર પર ઘણી પ્રતિક્રિયાઓ આવી રહી છે.. પરંતુ તેમની ચર્ચા કરતા પહેલા, તમારે તે કારની વાર્તા પણ જાણવી જોઈએ જેમાં PM મોદી અને પુતિન બેઠા હતા.'

PM મોદી અને પુતિન જે કારમાં સાથે મુસાફરી કરી હતી તે રશિયન રાષ્ટ્રપતિની પ્રિય સવારી છે. તેનું નામ ઓરસ છે. આ કારને 'રશિયન રોલ્સ-રોયસ' પણ કહેવામાં આવે છે. પુતિનની કાર મુખ્યત્વે L-700 લિમોઝિન મોડેલની છે, જે બુલેટપ્રૂફ અને બખ્તરબંધ છે. આ કારનું વજન લગભગ 7,200 કિલો છે, જે એક કોમર્શિયલ બસના વજન જેટલું છે. પુતિન માટે ખાસ ડિઝાઇન કરાયેલી આ કારની કિંમત 15 લાખ ડૉલર એટલે કે લગભગ 13.50 કરોડ રૂપિયા છે અને પુતિન આ કાર રશિયાથી પોતાની સાથે લાવ્યા છે.

જ્યારે PM મોદી અને પુતિન આ કારમાં સાથે મુસાફરી કરી રહ્યા હતા, ત્યારે આખી દુનિયા વિચારી રહી હતી કે આ બંને નેતાઓ વચ્ચે લગભગ 45 મિનિટ સુધી શું વાત થઇ હશે. આ દરમિયાન, ભારતમાં US એમ્બેસીએ એક પોસ્ટ શેર કરી. આ પોસ્ટમાં લખ્યું હતું કે, 'અમેરિકા અને ભારત વચ્ચેની ભાગીદારી સતત નવી ઊંચાઈઓને સ્પર્શી રહી છે. જે 21મી સદીનો નિર્ણાયક સંબંધ છે.'

અમેરિકાએ ભારત પર 50 ટકા ટેરિફ લાદ્યો. વિવિધ પ્લેટફોર્મ પરથી યુદ્ધવિરામનો શ્રેય લીધો.. ભારત પર વધુ ટેરિફ લાદવાની ધમકીઓ આપવામાં આવી રહી છે. અમેરિકામાં યુક્રેન યુદ્ધને PM મોદીનું યુદ્ધ કહેવામાં આવી રહ્યું છે. પરંતુ ચીનમાં, જ્યારે ભારત, ચીન અને રશિયા એક સાથે આવી રહ્યા છે, ત્યારે અમેરિકા ભારત સાથે તેના સંબંધો માટે વિનંતી કરી રહ્યું છે. હવે આમાંથી શું સમજવું જોઈએ.

ચાલો ઠીક છે, આ સમયે તો ટ્રમ્પ ખુદ પણ સમજી શકતા નહીં હશે કે, છેલ્લા 48 કલાકમાં તિયાનજિન શહેરમાં શું બન્યું. PM મોદી અને જિનપિંગ પણ સાત વર્ષ પછી ચીનમાં મળ્યા. ટ્રમ્પના ટેરિફ યુદ્ધ વચ્ચે, વિશ્વના સૌથી મોટા ઉત્પાદક અને સૌથી મોટા બજારના નેતાએ હાથ મિલાવ્યા.

ગઈકાલે, PM મોદી અને જિનપિંગની મુલાકાત 55 મિનિટ સુધી ચાલી હતી. આ બેઠકમાં આમ તો ઘણા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી. પરંતુ PM મોદીએ ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો વિશે જે કહ્યું તે અહીં તમારે પણ જાણવું જોઈએ.

પરસ્પર વિશ્વાસ અને આદરની વાત કરીને, PM મોદીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, ભારત વર્ષોથી ચાલી રહેલા ચીન સાથેના તણાવપૂર્ણ સંબંધોને સુધારવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. આના જવાબમાં જિનપિંગે જે કહ્યું તે પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. શી જિનપિંગે સૂત્ર આપ્યું, 'હાથી અને ડ્રેગન એકસાથે આવી શકે છે.' અહીં હાથીનો અર્થ ભારત છે અને ડ્રેગનનો અર્થ ચીન છે. તમારે સમજવું જોઈએ કે હાથી અને ડ્રેગન એકસાથે આવવાથી શું અસર થશે.

લદ્દાખ જેવા વિસ્તારોમાં પેટ્રોલિંગ અને ડિસઅંગેજમેન્ટ પર પ્રગતિથી ભારતની સરહદ સુરક્ષાને મજબૂત બનશે. આનાથી લશ્કરી સંસાધનો અન્ય ક્ષેત્રોમાં કેન્દ્રિત થઈ શકશે.

આ બેઠક ભારતને કૃષિ, આયર્ન ઓર અને IT સેવાઓમાં નિકાસ વધારવાની તક આપી શકે છે. નવી સ્ક્રીનીંગ નીતિઓ અને વિઝા સરળતા ભારતમાં ચીની રોકાણ વધારી શકે છે, ખાસ કરીને ઉત્પાદન અને ટેકનોલોજીમાં.

બ્રિક્સ અને SCOમાં ભારતની સ્થિતિ મજબૂત થશે. આનાથી ગ્લોબલ સાઉથના નેતા તરીકે ભારતની પ્રતિષ્ઠા વધશે.

SCO સમિટમાં, PM મોદી, પુતિન અને જિનપિંગની મુલાકાત વિશ્વભરના અખબારો અને સમાચાર એજન્સીઓની હેડલાઇન્સ બની રહી છે. પુતિન અને જિનપિંગ ઉપરાંત, એક અન્ય નેતા છે જેમની PM મોદી સાથેની મુલાકાતની ખૂબ ચર્ચા થઈ રહી છે. પુતિનના હનુમાન એટલે કે એલેક્ઝાન્ડર લુકાશેન્કો. PM મોદીની બેલારુસના રાષ્ટ્રપતિ લુકાશેન્કો સાથેની મુલાકાતની પણ ખૂબ ચર્ચા થઈ રહી છે. SCO સમિટમાં હાજરી આપનારા પાકિસ્તાનના PM શાહબાઝ શરીફ પણ ચીન પહોંચ્યા હતા. પરંતુ અહીં તેમને એવી રીતે અવગણવામાં આવ્યા કે PM શાહબાઝ શરીફ કદાચ તેમના આખા જીવનમાં ક્યારેય ભૂલી શકશે નહીં. PM મોદી અને પુતિન વાતો કરતા કરતા એક સાથે જઈ રહ્યા હતા અને લાઈનમાં ઉભેલા PM શાહબાઝ પુતિન તરફ જોઈ રહ્યા હતા.