મધ્ય પ્રદેશના બુરહાનપુર જિલ્લાનું બોરસર ગામ આ વખતે કોઈ ઉત્સવ માટે નહીં, પરંતુ સંસ્કારોની સુનામી માટે ચર્ચામાં છે! મધ્ય પ્રદેશનું પહેલું ગાળ મુક્ત મોડેલ ગામ બન્યા બાદ, અહીંની હવામાં હવે ગાળો નહીં, પરંતુ સારા સંસ્કારોની સુગંધ વહી રહી છે. અહી રસ્તાઓ પર પગ મુકતા જ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં લખેલું જોવા મળે છે, 'ગાળોની એન્ટ્રી બેન..'
જો કોઈ ગાળો બોલતા પકડાય છે, તો તેને 500 રૂપિયાનો દંડ અને એક કલાક માટે ગામ સાફ કરવાનો દંડ ફટકારવામાં આવે છે. આમાં તાત્કાલિક, સ્થળ પર જ કાર્યવાહી થાય છે. ભલે તે સામાન્ય નાગરિક હોય કે પ્રભાવશાળી વ્યક્તિ, જો ગાળો આપશે તો કાર્યવાહી થશે એ નક્કી છે.
ગ્રામજનોએ શું કહ્યું?
ગ્રામજનોએ કહ્યું કે આ પહેલથી ખૂબ ફાયદા થયા છે, જો આ બધુ બંધ થઈ જાય તો સારું છે. ગાળા-ગાળીથી તો ઘણીવાર ઝઘડા થાય છે;, લડાઈ થઈ છે, આને રોકવાથી ગામ સારું બની જશે. અમે આ નિયમ સાથે મજબૂત રીતે ઉભા છીએ; આ મુદ્દો ઉઠાવવા આવ્યો તો અમે ત્યારથી જ તેનું પાલન કરવાનો સંકલ્પ કર્યો.
ગામના યુવાનો હવે 'ગાળો પકડો સ્પેશિયલ ફોર્સ'નો હિસ્સો બની ગયા છે. આ ટીમ સતત દેખરેખ રાખે છે. અને નિયમ તોડનારાઓ સામે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરે છે. જો કોઈ ભૂલ કરે છે, તો આ ટીમ એવી રીતે જ પકડશે જે રીતે પોલીસ 'મોસ્ટ-વોન્ટેડ' ગુનેગારોને પકડે છે. ગ્રામ પંચાયત અને સામાજિક કાર્યકર અશ્વિન પાટીલના નેતૃત્વમાં આ નવીન પહેલે ગામની સામૂહિક માનસિકતાને ખરેખર અપગ્રેડ કરી દીધી છે. બાળકોના મોઢેથી ગાળો ગાયબ અને તેના સ્થાને પુસ્તકોની સુગંધ મહેકી રહી છે.
ગામવાસીઓ ગર્વથી જણાવે છે કે ગામમાં નવી ખુલેલું પુસ્તકાલય હવે સંસ્કારોની ઉર્જા ફેલાવી રહ્યું છે. આજે, બોરસર હવે ફક્ત એક ગામ નથી; તે ખરેખર સંસ્કારોની પ્રયોગશાળા બની ચૂક્યું છે. જ્યાંથી ઉઠેલી એક ક્રાંતિએ મોટા શહેરોને પણ શરમમાં મૂકે છે.
