(ઉત્કર્ષ પટેલ)
ભારતીય રાજકારણમાં મહાકાવ્યોના પાત્રોના સંદર્ભો અવારનવાર વપરાય છે. તાજેતરમાં કવિ કુમાર વિશ્વાસના એક વાયરલ વીડિયોમાં તેમણે ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)ની રાજકીય શૈલીને અટલ બિહારી વાજપેયીના સમયની 'રામ નીતિ'થી વર્તમાન PM નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળની 'કૃષ્ણ નીતિ' તરફના પરિવર્તન તરીકે વર્ણવી છે. રામને સીધી, ધર્મનિષ્ઠ અને આદર્શવાદી નીતિના પ્રતીક તરીકે અને કૃષ્ણને વ્યૂહાત્મક, કૂટનીતિપૂર્ણ અને વાસ્તવિકતાવાદી નીતિના પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવે છે.
વાજપેયીના કાર્યકાળમાં ભાજપે ગઠબંધન ધર્મનું પાલન કર્યું હતું. NDA સરકારમાં વિવિધ પક્ષો સાથે સમન્વય જાળવીને શાસન ચલાવ્યું જેમાં આદર્શો અને એકાત્મતાને પ્રાધાન્ય અપાયું. તે સમયે પાર્ટીની છબી વધુ સ્પષ્ટ અને કાર્યલક્ષી હતી. તેની સરખામણીમાં PM મોદીના નેતૃત્વમાં ભાજપે વધુ વ્યૂહાત્મક અને આક્રમક અભિગમ અપનાવ્યો છે. ચૂંટણીઓમાં મજબૂત વર્ણનાત્મક રણનીતિ, સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ અને વિરોધીઓ સાથેની સીધી નીતિવિષયક સ્પર્ધા દ્વારા પાર્ટીએ સતત સફળતા મેળવી છે. આને એક સમૂહ વ્યૂહરચના તરીકે જુએ છે જે આધુનિક રાજકારણની માંગ છે.
કુમાર વિશ્વાસનું નિવેદન વાયરલ થયું છે અને તેના પર વિવાદાસ્પદ પ્રતિક્રિયાઓ આવી છે. કેટલાક તેને ભાજપની વૈચારિક શુદ્ધતાના અધઃપતન તરીકે મૂલવે છે તો કેટલાક તેને વાસ્તવિક રાજકારણની જરૂરિયાત ગણે છે. વાસ્તવમાં રાજકારણમાં આ પરિવર્તન સમયની માંગ અને પરિસ્થિતિઓને અનુરૂપ છે. વાજપેયીના સમયે ગઠબંધનની મજબૂરી હતી જ્યારે PM મોદીના નેતૃત્વમાં પાર્ટીએ સ્વતંત્ર સ્પષ્ટ બહુમતી મેળવી છે જે વધુ નિર્ણયાત્મક નીતિઓનો માર્ગ મોકળો કરે છે.
આદર્શવાદ કે વાસ્તવિકતાવાદ... શું વધુ અસરકારક છે? ભારતીય લોકતંત્રમાં બંનેનું સંતુલન જરૂરી છે પરંતુ અંતે મતદાતા જ નિર્ણય લે છે કે કઈ નીતિ દેશના હિતમાં છે.
(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ અને સમાજસેવક છે. લેખમાં વ્યક્ત કરેલા વિચારો તેમના અંગત વિચારો છે.)
