કલ્પના કરો કે તમે ગાઢ ધુમ્મસમાં વાહન ચલાવતા હોવ, આગળ કંઈ જોઈ શકતા ન હોવ, પરંતુ તમારી કાર તમને પહેલા જ બતાવી દે છે કે આગળનું વાહન કેટલું દૂર છે. અથવા પાછળથી કોઈ વાહન ઝડપથી આવી રહ્યું છે, અને સિસ્ટમ તમને ચેતવણી આપે છે. સરકાર હવે આ પ્રકારની ટેકનોલોજીને વાહનોમાં એકીકૃત કરવાની યોજના પર કામ કરી રહી છે. ભારત સરકાર 2026ના અંત સુધીમાં દેશમાં વાહન-થી-વાહન (V2V) સંચાર ટેકનોલોજી લાગુ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. તેનો પ્રાથમિક ધ્યેય માર્ગ અકસ્માતોની સંખ્યા ઘટાડવાનો અને મુસાફરોના જીવ બચાવવાનો છે.
V2V ટેકનોલોજી હેઠળ, વાહનો એકબીજા સાથે સીધા વાતચીત કરશે. આ માટે કોઈ મોબાઇલ નેટવર્ક અથવા ઇન્ટરનેટની જરૂર રહેશે નહીં. જ્યારે બે વાહનો એકબીજાની ખૂબ નજીક આવે છે, ત્યારે સિસ્ટમ તરત જ સિગ્નલ મોકલશે અને ડ્રાઇવરને ચેતવણી આપશે. આ સંભવિત અથડામણનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડશે, જેનાથી તમે સુરક્ષિત ડ્રાઇવિંગનો આનંદ માણી શકશો.
આ ટેકનોલોજી ખાસ કરીને પાર્ક કરેલા વાહનો અને પાછળથી વધુ ઝડપે આવતા વાહનો વચ્ચેના અકસ્માતોને રોકવામાં મદદ કરશે. આ સિસ્ટમ શિયાળાના ગાઢ ધુમ્મસને કારણે થતા મોટા અકસ્માતો અને ઘણા બધા વાહનો વચ્ચે થતી અથડામણોને પણ અટકાવી શકે છે. જ્યારે દૃશ્યતા લગભગ શૂન્ય હોય છે, ત્યારે આ ટેકનોલોજી ડ્રાઇવરો માટે ત્રીજી આંખ તરીકે કામ કરશે.
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ રાજ્ય પરિવહન મંત્રીઓ સાથેની તેમની વાર્ષિક બેઠક બાદ આ યોજનાની જાહેરાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, બેઠકમાં આ ટેકનોલોજીની વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી અને ટૂંક સમયમાં તેનો અમલ કરવામાં આવશે. તેમનું માનવું છે કે, આ સિસ્ટમ અકસ્માતોને રોકવામાં અત્યંત અસરકારક સાબિત થશે, ખાસ કરીને પાર્ક કરેલા વાહનો અને ધુમ્મસમાં થતા અકસ્માતોને રોકવામાં.
માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયના સચિવ V. ઉમાશંકરે તેને માર્ગ સલામતી તરફનું એક મોટું પગલું ગણાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે વિશ્વના બહુ ઓછા દેશો આવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. ભારતમાં તેનો અમલ કરવો એ એક મોટી સિદ્ધિ હશે. આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટનો અંદાજિત ખર્ચ આશરે રૂ. 5,000 કરોડ હોવાનો અંદાજ છે.
આ સિસ્ટમ વાહનમાં સ્થાપિત સિમ કાર્ડ જેવા ખાસ ઉપકરણ દ્વારા કાર્ય કરશે. આ ઉપકરણ નજીકના અન્ય વાહનોમાંથી સિગ્નલ એકત્રિત કરશે અને માહિતી શેર કરશે, જેનાથી રસ્તા પરના તમામ વાહનો વચ્ચે સંચાર પ્રણાલીનો વિકાસ થશે. જોકે, એકવાર સિસ્ટમ સક્રિય થઈ ગયા પછી, ડ્રાઇવરે કોઈપણ ચેતવણી પ્રાપ્ત થાય ત્યારે તાત્કાલિક પ્રતિક્રિયા આપવાની રહેશે.
આ ટેકનોલોજી સલામત અંતર જાળવવામાં મદદ કરશે અને સાથે જ રસ્તાની બાજુમાં પાર્ક કરેલા અથવા રોકાયેલા વાહનો પ્રત્યે ડ્રાઇવરને ચેતવણી આપશે. આ સિસ્ટમ 360 ડિગ્રી પર કાર્ય કરશે, એટલે કે આગળ, પાછળ અને બંને બાજુના વાહનોના સિગ્નલ ડ્રાઇવર સુધી પહોંચશે.
આ પ્રોજેક્ટનો કુલ ખર્ચ અંદાજે રૂ. 5,000 કરોડ હોવાનો અંદાજ છે. ગ્રાહકો પાસેથી પણ આ માટે ચાર્જ વસૂલવામાં આવશે, પરંતુ તેની કિંમત હજુ સુધી નક્કી કરવામાં આવી નથી. આ અંગે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
પરિવહન મંત્રાલય 2026ના અંત સુધીમાં આ ટેકનોલોજીને સૂચિત કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ પછી, તે તબક્કાવાર રીતે તમામ વાહનોમાં લાગુ કરવામાં આવશે. શરૂઆતમાં, આ સિસ્ટમ ફક્ત નવા વાહનોમાં જ ઇન્સ્ટોલ કરવામાં આવશે. V2V સિસ્ટમ એડવાન્સ્ડ ડ્રાઇવર આસિસ્ટન્સ સિસ્ટમ્સ (ADAS) સાથે મળીને કામ કરશે. હાલમાં, આ ટેકનોલોજી કેટલીક મોંઘી SUVમાં ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ તે સેન્સર આધારિત છે. એકવાર નવી સિસ્ટમ લાગુ થઈ જાય, પછી આ વાહનોને પણ નવી સિસ્ટમને સમાવવા માટે અપડેટ કરવામાં આવશે.
સરકારી અધિકારીઓ માને છે કે, V2V ટેકનોલોજી આવનારા સમયમાં માર્ગ અકસ્માતો ઘટાડવા અને ટ્રાફિક સલામતી સુધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. જો બધું યોજના મુજબ ચાલશે, તો 2026 પછી, ભારતીય રસ્તાઓ પર ફક્ત વાહનો ચાલશે જ નહીં પરંતુ એકબીજા સાથે વાતચીત પણ કરશે.
