6 માર્ચ એ ભારતીય લોકશાહી માટે એક ઐતિહાસિક દિવસ છે. આ તારીખે, લોકશાહીની ભાષા થોડી વધુ સમૃદ્ધ બની. સંસદ ગૌરવ અને પ્રતિનિધિત્વના અભિગમમાં થોડી વધુ ઉદાર બની. આપણે વિવિધતાનો આદર કરવામાં એક પગલું આગળ વધ્યા છે. ડૉ. મેનકા ગુરુસ્વામીના રૂપમાં, દેશની સંસદને તેનો પ્રથમ ખુલ્લેઆમ LGBTQIA+ પ્રતિનિધિ મળ્યો છે. ડૉ. ગુરુસ્વામીને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ દ્વારા રાજ્યસભામાં નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં તેઓ બિનહરીફ ચૂંટાયા હતા. તેમણે સોમવાર, 6 માર્ચે રાજ્યસભાના સાંસદ તરીકે શપથ લીધા હતા.
મેનકા ગુરુસ્વામી સુપ્રીમ કોર્ટમાં વરિષ્ઠ વકીલ છે. 2017થી 2019 સુધી, તેઓ BR આંબેડકર રિસર્ચ સ્કોલર અને ન્યૂ યોર્કમાં કોલંબિયા લો સ્કૂલમાં લેક્ચરર હતા. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટમાં ઘણા મોટા કેસોમાં દલીલો કરી છે, જેમાં સમલૈંગિક સંબંધોને ગુનાહિત બનાવતી કલમ 377 રદ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
મેનકા ગુરુસ્વામીનો જન્મ 27 નવેમ્બર, 1974ના રોજ થયો હતો. તેમના પિતા મોહન ગુરુસ્વામી, 1998માં તત્કાલીન નાણામંત્રી અને ભૂતપૂર્વ BJP નેતા યશવંત સિંહાના ખાસ સલાહકાર તરીકે સેવા આપી હતી. તેમની માતા મીરા ગુરુસ્વામી છે. મેનકા ગુરુસ્વામી ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટી, હાર્વર્ડ લો સ્કૂલ અને નેશનલ લો સ્કૂલ ઓફ ઈન્ડિયા યુનિવર્સિટીમાંથી કાયદાની ડિગ્રી ધરાવે છે. તેમણે હૈદરાબાદ પબ્લિક સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો અને દિલ્હીની સરદાર પટેલ સ્કૂલમાંથી હાઇ સ્કૂલનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો.
ત્યારપછી, તેમણે બેંગલુરુની નેશનલ લો સ્કૂલ ઓફ ઈન્ડિયા યુનિવર્સિટીમાંથી BA અને LLBની ડિગ્રી મેળવી. તેમણે ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી BCL અને હાર્વર્ડ લો સ્કૂલમાંથી LLMની ડિગ્રી મેળવી. LLB પૂર્ણ કર્યા પછી, મેનકા 1997માં બાર કાઉન્સિલમાં જોડાયા. તેમણે તત્કાલીન એટર્ની જનરલ અશોક દેસાઈ સાથે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. ઓક્સફોર્ડ અને હાર્વર્ડમાંથી ડિગ્રી મેળવ્યા પછી, તેમણે ન્યૂ યોર્કમાં પણ પ્રેક્ટિસ કરી.
મેનકા ગુરુસ્વામીના જીવનસાથી અરુંધતી કાત્જુ છે, તેઓ પણ એક વકીલ છે. બંને ભાગીદારો કલમ 377 વિરુદ્ધના કેસમાં સામેલ હતા. 2009માં, દિલ્હી હાઈકોર્ટે કલમ 377 રદ કરી હતી. આ નિર્ણયને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન, મેનકા અને અરુંધતીએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સાથે મળીને કેસ લડ્યો હતો. 2013માં, સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી હાઈકોર્ટના નિર્ણયને ઉથલાવી દીધો હતો. કલમ 377 પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ બંનેએ બંધારણીય બેંચ સમક્ષ કેસને પડકાર્યો હતો. 2018માં, તત્કાલીન મુખ્ય ન્યાયાધીશ દીપક મિશ્રાની આગેવાની હેઠળની પાંચ ન્યાયાધીશોની બેન્ચે સર્વાનુમતે કલમ 377ને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી હતી.
આ નિર્ણયની વિશ્વભરમાં પ્રશંસા થઈ હતી. 2019માં, ટાઈમ મેગેઝિને મેનકા ગુરુસ્વામી અને અરુંધતી કાત્જુનો સમાવેશ વિશ્વના 100 સૌથી પ્રભાવશાળી લોકોની યાદીમાં કર્યો હતો.
મેનકા ગુરુસ્વામીએ ઘણા મોટા કેસોમાં દલીલો પણ કરી છે. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સલવા જુડુમ વિરુદ્ધ પણ દલીલો કરી હતી, આ કાયદાને રદ કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. સલવા જુડુમ હેઠળ, છત્તીસગઢ સરકારે નક્સલવાદીઓ સામે લડવાના હેતુથી આદિવાસી યુવાનોની ખાસ પોલીસ અધિકારીઓ (SPO) તરીકે ભરતી કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે તેમને મણિપુરમાં સેના અને સુરક્ષા દળોને લગતા કેસોમાં એમિકસ ક્યુરી (બેન્ચના સલાહકાર) તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે.
મેનકાએ નોકરશાહી સંબંધિત કેસ પણ જીત્યો છે. આ કેસમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું હતું કે, નોકરશાહીઓ જનપ્રતિનિધિઓના મૌખિક આદેશોનું પાલન કરવા માટે બંધાયેલા નથી, તેમણે ફક્ત લેખિત આદેશોનું પાલન કરવું જોઈએ. તેમણે શિક્ષણ અધિકાર (RTE) સંબંધિત કેસોનું પણ પ્રતિનિધિત્વ કર્યું છે, જે એક કાયદો છે, જે ગરીબ અને વંચિત સમુદાયો માટે ખાનગી શાળાઓમાં 25 ટકા બેઠકો અનામત રાખે છે. મેનકા ગુરુસ્વામીએ ઓગસ્ટા વેસ્ટલેન્ડ કૌભાંડમાં વિશેષ અદાલતમાં ભૂતપૂર્વ એર ચીફ માર્શલ SP ત્યાગીનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું, જેનાથી તેમને જામીન મળ્યા હતા.
આ ઉપરાંત, મેનકાએ 2023માં એક કેસમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)નું પણ પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. મેનકાએ સ્વર્ગસ્થ વકીલ રામ જેઠમલાણી સાથે મળીને RSSના રૂટ માર્ચ સામે તમિલનાડુ સરકારની અરજીમાં RSSનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. 9 ઓગસ્ટ, 2024ના રોજ, કોલકાતાની RG કર મેડિકલ કોલેજ અને હોસ્પિટલમાં એક મહિલા ડોક્ટર પર બળાત્કાર અને હત્યા કરવામાં આવી હતી. આ ઘટનાએ સમગ્ર દેશને આઘાત પહોંચાડ્યો હતો.
મેનકા ગુરુસ્વામીએ આ કેસમાં બંગાળ સરકારનું અને ખાસ કરીને ભૂતપૂર્વ પોલીસ કમિશનર વિનીત ગોયલનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. આનાથી વિવાદ થયો, કારણ કે ગોયલે બળાત્કાર પીડિતાની ઓળખ જાહેરમાં જાહેર કરી હતી. જાન્યુઆરી 2026માં, EDએ રાજકીય સલાહકાર I-PACના કોલકાતા કાર્યાલય પર દરોડા પાડ્યા. તૃણમૂલ કોંગ્રેસે આ નિર્ણયને કોલકાતા હાઇકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો. મેનકા ગુરુસ્વામીએ આ કેસમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું.
.jpg)
