કોણ છે સ્વામી વાસુદેવાનંદ જેમણે સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદને પડકાર ફેંક્યો છે... 37 વર્ષથી કોર્ટમાં કેસ

પ્રયાગરાજ માઘ મેળા દરમિયાન વિવાદમાં ફસાયેલા સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદની મુશ્કેલીઓ ઓછી થવાનું નામ નથી લેતી. આ વિવાદ પછી, તેમના શંકરાચાર્ય પદ પર પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. આ વિવાદ થયા પછી માઘ મેળા પ્રશાસને પણ આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. હકીકતમાં, સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ 2022થી પોતાને જ્યોતિર્પીઠ જ્યોતિર્મઠના શંકરાચાર્ય હોવાનો દાવો કરી રહ્યા છે. આ એક કાનૂની મુદ્દો ઉભો છે જે હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ છે.

અહીં આનાથી એ પ્રશ્ન ઉભો થાય છે કે, જો સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ શંકરાચાર્ય નથી, તો તેમના સ્થાને શંકરાચાર્ય હોવાનો દાવો કરનાર કોણ છે અને તેઓ કેટલા વર્ષોથી જ્યોતિર્મઠ પદ માટે કોર્ટની લડાઈ લડી રહ્યા છે? આ પ્રશ્નનો જવાબ સ્વામી વાસુદેવાનંદ સરસ્વતી છે. તેમણે સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરી હતી. હકીકતમાં, તેઓ જ્યોતિર્મઠ ખાતે લાંબા સમયથી, લગભગ 37 વર્ષથી શંકરાચાર્ય પદ માટે કાનૂની લડાઈ લડી રહ્યા છે.

સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે એક મીડિયા ચેનલ સાથેના ઇન્ટરવ્યુમાં તેમના વિરોધી વિશે વિગતો જાહેર કરી. તેમના મતે, તેમના વિરોધી, સ્વામી વાસુદેવાનંદ સરસ્વતી, જેઓ પહેલાથી જ તેમના ગુરુ, શંકરાચાર્ય સ્વામી સ્વરૂપાનંદ સરસ્વતી સાથે વિવાદમાં ફસાયેલા હતા. આ વિવાદ પહેલાથી જ સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ હતો. અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે પહેલાથી જ ચુકાદો આપ્યો હતો કે, સ્વામી વાસુદેવાનંદ સરસ્વતી શંકરાચાર્ય નથી. તેમણે આ નિર્ણય સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી છે.

સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે સમજાવ્યું કે, જ્યારે તેમના ગુરુના નશ્વર અવશેષો પૂર્ણ થયા (એટલે ​​કે, મૃત્યુ/બ્રહ્મલીન), ત્યારે તેમણે તેમના ઉત્તરાધિકારી તરીકે મઠનું પદ સંભાળ્યું. તેમના રાજ્યારોહણ પછી, તેમના વિરોધી, સ્વામી વાસુદેવાનંદ સરસ્વતી, જેમની સાથે તેમના ગુરુનો અગાઉથી વિવાદ ચાલી રહ્યો હતો, તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી કે તેમને શંકરાચાર્ય તરીકે કાર્ય કરતા અટકાવી શકાય.

સુપ્રીમ કોર્ટે 21 સપ્ટેમ્બર, 2022ના રોજ કેસની સુનાવણી કરી, જ્યાં કોર્ટે અરજી ફગાવી દીધી. તેમનો દાવો છે કે 12 ઓક્ટોબરે તેમણે પુરી શંકરાચાર્યથી જોડાયેલું એક કથિત સોગંદનામું કોર્ટમાં રજૂ કર્યું હતું, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, પુરી પીઠે તેમને માન્યતા આપી નથી અને ભવિષ્યમાં બીજા કોઈનો પણ પટ્ટાભિષેક ન કરાવવો જોઈએ. તેના આધારે, કોર્ટે એક આદેશ પસાર કર્યો હતો, જેને હવે સંદર્ભની બહાર રજૂ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ સરસ્વતીએ એક મીડિયા ચેનલને જણાવ્યું હતું કે, શંકરાચાર્ય તે જ હોય છે જેમને બાકીના ત્રણ આમ્ન્નાય પીઠો દ્વારા શંકરાચાર્ય તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી છે. આ અગાઉ, આમ્ન્નાય પીઠોના શંકરાચાર્યોએ મહાકુંભ દરમિયાન તેમની સાથે કુંભ સ્નાન પણ કર્યું હતું. તેમનો આરોપ છે કે, સુપ્રીમ કોર્ટનો ઉલ્લેખ કરીને વહીવટીતંત્ર સમક્ષ રજૂ કરાયેલા તથ્યો અપૂર્ણ અને ભ્રામક હતા. જે આદેશનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવી રહ્યો છે, તેના એક મહિના પહેલાં જ તેમનો ઔપચારિક રીતે શંકરાચાર્ય તરીકેનો પટ્ટાભિષેક થઇ ચુક્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટને આ વાતની જાણ કરવામાં આવી હતી.

સ્વામી વાસુદેવાનંદ સરસ્વતીએ 1989માં પોતાને સ્વામી કૃષ્ણ દેવાનંદના શિષ્ય હોવાનો દાવો કર્યો હતો, અને દાવો કર્યો હતો કે તેઓ તેમની વસિયતના આધારે શંકરાચાર્યની પદવી મેળવવાના હકદાર છે. તેમણે 26 વર્ષ સુધી જ્યોતિર્મઠ (બદરિકાશ્રમ)ના શંકરાચાર્ય તરીકે પણ સેવા આપી હતી. સ્વામી સ્વરૂપાનંદ સરસ્વતી, જેમણે પોતાને અસલી શંકરાચાર્ય હોવાનો દાવો કર્યો હતો, તેમણે કાનૂની લડાઈ લડી અને કેસ જીતી લીધો. 2015માં, અલ્હાબાદ કોર્ટે સ્વામી વાસુદેવાનંદ સરસ્વતીને 'નકલી' શંકરાચાર્ય જાહેર કર્યા હતા.

તેમને બદરિકાશ્રમમાં આ પ્રતિષ્ઠિત ધાર્મિક બેઠકનું નેતૃત્વ કરવાથી રોકવામાં આવ્યા હતા. કોર્ટના જણાવ્યા અનુસાર, આ પદ માટે તેમની પસંદગી પ્રક્રિયા મઠામ્નાય અનુશાસન (આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા લખવામાં આવેલો ગ્રંથ)માં નિર્ધારિત નિયમો અનુસાર હાથ ધરવામાં આવી ન હતી.

2015માં, કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં, વાસુદેવાનંદ સરસ્વતીના દાવાને ફગાવી દીધો અને જાહેર કર્યું કે સ્વામી સ્વરૂપાનંદ સરસ્વતી (સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદના ગુરુ) જ્યોતિર્મઠના વાસ્તવિક શંકરાચાર્ય હતા. સ્વામી સ્વરૂપાનંદ સરસ્વતીએ શંકરાચાર્ય પદવીને માન્યતા આપવા માટે કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી. તેના આદેશમાં, કોર્ટે સ્વરૂપાનંદના દાવાને માન્ય રાખ્યો અને વાસુદેવાનંદ સરસ્વતીના તમામ દાવાઓને ફગાવી દીધા. કોર્ટે વાસુદેવાનંદને 'શંકરાચાર્ય'નું બિરુદ વાપરવા, સિંહાસન પર બેસવા અને શંકરાચાર્ય સાથે સંકળાયેલા પ્રતીકો, જેમ કે દાંડી અને છત્રનો ઉપયોગ કરવા પર પણ પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો.

કોર્ટે પોતાના આદેશમાં આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા લખાયેલ મહાનુશાસન ગ્રંથનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે, ફક્ત શંકરાચાર્યને જ આ ધાર્મિક પ્રતીકો પહેરવાનો અધિકાર છે. આદિ શંકરાચાર્યએ ચાર આમ્નય પીઠોની સ્થાપના કરી હતી, ઉત્તરમાં બદ્રીનાથમાં જ્યોતિર્મઠ, દક્ષિણમાં શ્રૃંગેરીમાં શારદા મઠ, પૂર્વમાં પુરીમાં ગોવર્ધન મઠ અને પશ્ચિમમાં દ્વારકામાં કાલિકા મઠ. 308 પાનાના આ ચુકાદામાં, કોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે, વાસુદેવાનંદ સરસ્વતીએ શંકરાચાર્યના પદ પરના પોતાના દાવાને સાબિત કરવા માટે ખોટા દસ્તાવેજો રજૂ કર્યા હતા.

અહીં તમને બતાવી દઈએ કે, સ્વામી બ્રહ્માનંદ સરસ્વતીને 1941માં જ્યોતિર્મઠના શંકરાચાર્ય તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. સ્વામી બ્રહ્માનંદ સરસ્વતીએ 18 ડિસેમ્બર, 1952ના રોજ પોતાનું વસિયતનામું તૈયાર કર્યું હતું, જેમાં અનુક્રમે રામજી ત્રિપાઠી, દ્વારિકા પ્રસાદ, વિષ્ણુ દેવાનંદ અને પરમાનંદ સરસ્વતીને ભાવિ શંકરાચાર્ય તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, બ્રહ્માનંદ સરસ્વતીના મૃત્યુ પછી, કેટલાક વ્યક્તિઓની મદદથી વિષ્ણુ દેવાનંદને શંકરાચાર્ય તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હોવાનો આરોપ છે. ત્યારપછી તેમણે 25 જૂન, 1953ના રોજ કૃષ્ણ બોધાશ્રમને તેમના ઉત્તરાધિકારી તરીકે નિયુક્ત કર્યા.

કૃષ્ણ બોધાશ્રમ 10 ડિસેમ્બર, 1973 સુધી ગાદી પર રહ્યા, પરંતુ તેમના ઉત્તરાધિકારીની જાહેરાત કરી નહીં. ત્યારપછી, કાશી વિદ્યાપીઠ અને ભારત ધર્મ મહામંડળ (જેમને અનુગામીની ગેરહાજરીમાં મઠનો વધારાનો હવાલો સોંપવાની સત્તા છે)એ 1973માં જ્યોતિર્મઠની જવાબદારી સ્વામી સ્વરૂપાનંદ સરસ્વતીને સોંપી. પાછળથી તેઓ દ્વારકા મઠના શંકરાચાર્ય પણ બન્યા.