પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં છેલ્લા 24 કલાકની અંદર એક એવો જોરદાર રાજકીય વંટોળ આવ્યો છે કે મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી પોતાના જ ધારાસભ્યોનું સમર્થન ગુમાવી બેઠા છે. મમતા બેનર્જીએ જે બળવાખોર ધારાસભ્યને તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) માંથી બહારનો રસ્તો બતાવ્યો હતો, તે જ નેતા આજે TMC ના ધારાસભ્યોનું સમર્થન મેળવીને વિધાનસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા (નેતા પ્રતિપક્ષ) બની ગયા છે. 15 વર્ષ સુધી બંગાળ પર શાસન કરનાર મમતા બેનર્જી સત્તામાંથી બેદખલ થતાં જ TMC પત્તાના મહેલની જેમ વિખરાઈ રહી છે. ચૂંટણીમાં TMC ના 80 ધારાસભ્યો જીત્યા હતા, પરંતુ એક જ મહિનામાં મમતા બેનર્જીએ બળવાની એવી આગનો સામનો કરવો પડ્યો છે કે હવે આખી પાર્ટી તેમના હાથમાંથી સરકી જવાનું જોખમ ઊભું થયું છે.
બંગાળ વિધાનસભામાં ધારાસભ્યોના આ બળવા અને પક્ષપલટાના સિલસિલા બાદ હવે રાજકીય ગલિયારાઓમાં સૌથી મોટો સવાલ એ ઊઠી રહ્યો છે કે, શું હવે મમતાની 'ટીમ દિલ્હી' (સાંસદો) તૂટવાનો વારો છે? જો ધારાસભ્યોની જેમ સાંસદો પણ પાટલો બદલશે, તો દિલ્હીના રાજકીય અખાડામાં મમતા બેનર્જીની તાકાત અને રાષ્ટ્રીય આકાંક્ષાઓને બહુ મોટો ફટકો પડી શકે છે.
સત્તા પરિવર્તન થતાં જ ભભૂક્યો અસંતોષ: ઋતબ્રત બેનર્જી બન્યા વિપક્ષના નેતા
બંગાળમાં સત્તા બદલાતાની સાથે જ TMC ની અંદરનો આંતરિક અસંતોષ સપાટી પર આવી ગયો છે. સ્થાનિક સ્તરે નેતાઓની નારાજગી અને રાજકીય મતભેદોએ અનેક ધારાસભ્યોને બળવાખોર વલણ અપનાવવા મજબૂર કર્યા હતા. ટીએમસીમાંથી ધારાસભ્ય બનેલા ઋતબ્રત બેનર્જી અને સંદીપન સાહાને પક્ષમાંથી હાંકી કાઢવા મમતા બેનર્જીને ભારે પડ્યા છે.
હવે સ્થિતિ એ છે કે ધારાસભ્ય ઋતબ્રત બેનર્જી બંગાળ વિધાનસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા બની ગયા છે, કારણ કે તેમને TMC ના 60 ધારાસભ્યોનું સમર્થન પ્રાપ્ત છે. સત્તાધારી ભાજપ અને અન્ય વિરોધી પક્ષોએ આ પરિસ્થિતિનો પૂરેપૂરો ફાયદો ઉઠાવ્યો છે. વિધાનસભા અધ્યક્ષ (સ્પીકર) રથીન્દ્ર બસુએ બળવાખોર ધારાસભ્યો દ્વારા સોંપવામાં આવેલા સમર્થન પત્રનો સ્વીકાર કરીને વિરોધ પક્ષના નેતા માટે ફાળવવામાં આવેલા રૂમની ચાવી પણ ઋતબ્રત બેનર્જીને સોંપી દીધી છે.
પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં ઋતબ્રત બેનર્જીએ દાવો કર્યો છે કે, તૃણમૂલ કોંગ્રેસની ટિકિટ પર જીતેલા બે-તૃતીયાંશ (2/3) ધારાસભ્યો એકજૂથ છે અને અમને 60 ધારાસભ્યોનું સમર્થન છે. ધારાસભ્યોના આ બળવાએ પક્ષની અંદર અસુરક્ષાની ભાવના પેદા કરી છે, જેની સીધી અસર હવે લોકસભા અને રાજ્યસભાના સાંસદો પર પણ પડી શકે છે.
બળવાખોરો નિશાને હવે અભિષેક બેનર્જી અને સાંસદો: પક્ષના નામ-પ્રતીક પર દાવો
TMC ના બળવાખોર જૂથનો આગામી ટાર્ગેટ હવે સાંસદોને તોડવાનો અને પક્ષ પર સંપૂર્ણ કબજો મેળવવાનો છે. રાજકીય સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જે નેતાઓએ બળવાનો બ્યુગલ ફૂંક્યું છે તેમના નિશાના પર મુખ્યત્વે અભિષેક બેનર્જી છે. અભિષેક બેનર્જીના વધી રહેલા પ્રભાવ અને તેમની કાર્યશૈલીથી પક્ષના ઘણા વર્તમાન સાંસદો અસહજ અનુભવી રહ્યા છે અને બળવાખોર નેતાઓની નજર આવા જ સાંસદો પર છે.
TMC ના જૂના અને વરિષ્ઠ નેતાઓને લાંબા સમયથી એવું લાગી રહ્યું છે કે પક્ષમાં હવે તેમની સલાહને મહત્વ આપવામાં આવતું નથી. આ રીતે 'ઇગ્નોર' (ઉપેક્ષા) થવાનો અહેસાસ હવે સાંસદોને પાલો બદલવા અથવા બળવાખોર સૂર અપનાવવા માટે ઉશ્કેરી રહ્યો છે.
શું બળવાખોરોને મળશે TMC નું નામ અને પ્રતીક?
ઋતબ્રત બેનર્જીએ મમતા બેનર્જીને બળવાખોર જૂથના 'ચીફ એડવાઇઝર' (મુખ્ય સલાહકાર) બનવાની ઓફર આપીને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તેમનો રાજકીય પ્લાન ઘણો અલગ છે. તેમણે સ્પીકર પાસે પક્ષના નામ અને ચૂંટણી ચિહ્ન (પ્રતીક) પર પણ દાવો કર્યો છે. કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, પક્ષના નામ અને ચૂંટણી ચિહ્ન પર બળવાખોર જૂથનો દાવો ત્યારે જ મજબૂત થશે જ્યારે 80 માંથી 60 ધારાસભ્યોની જેમ લોકસભાના 28 સાંસદોમાંથી 19 થી 20 સાંસદો પણ બળવાખોરો સાથે હાથ મિલાવી લે.
મહારાષ્ટ્રની તર્જ પર લખાશે બંગાળની રાજકીય સ્ક્રિપ્ટ?
TMC ને પોતાના કબજામાં લેવા માટે વિપક્ષના નેતા બનેલા ઋતબ્રત બેનર્જી હવે આ લડાઈને મહારાષ્ટ્રની તર્જ પર આગળ લઈ જવા માગે છે. જો આ વિવાદનો નિર્ણય ઉદ્ધવ ઠાકરે અને શરદ પવારની પાર્ટીઓ (શિવસેના અને NCP વિવાદ) ની જેમ જ થશે, તો એ જોવું મહત્વનું રહેશે કે કોની પાસે વધુ ધારાસભ્યો, સાંસદો અને સંગઠનનું સમર્થન છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસ મમતા બેનર્જીના હાથમાંથી ત્યારે જ જશે જ્યારે ધારાસભ્યોની જેમ સાંસદો અને પક્ષના પદાધિકારીઓ પણ મોટા પાયે બળવો કરી દેશે.
આ સવાલના કાનૂની પાસાં પર નજર કરીએ તો, 'ધારાસભ્ય દળ' (Legislative Party) અને 'રાજકીય પક્ષ' (Political Party) બંને અલગ-અલગ બાબતો છે. વિધાનસભાના સ્પીકર માત્ર ધારાસભ્ય દળના નેતા તરીકે ઋતબ્રત બેનર્જીના જૂથને માન્યતા આપી શકે છે, પરંતુ એક રાજકીય પક્ષ તરીકે TMC પર કોનો કબજો રહેશે તેનો અંતિમ નિર્ણય ચૂંટણી પંચ (Election Commission) દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. હાલ પૂરતું મમતા બેનર્જી માટે પોતાનું અસ્તિત્વ બચાવવાની આ સૌથી મોટી લડાઈ બની ગઈ છે.
