પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણી અંગે, વિવિધ રાજકીય પક્ષો પોત-પોતાની જીતના દાવા કરી રહ્યા છે. બંગાળની 294 બેઠકો માટે મતદાન બે તબક્કામાં, 23 એપ્રિલ અને 29 એપ્રિલના રોજ થવાનું છે. અહીં, ભાજપ અને મમતા બેનર્જીની તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) વચ્ચે સીધી ટક્કર છે. એક સમય હતો જ્યારે ભાજપ TMCની તુલનામાં કશું જ નહોતી; પરંતુ આ વખતે, ભાજપ અને TMC વચ્ચે કાંટાની ટક્કર ચાલી રહી છે. આ જ કારણ છે કે દાયકાઓથી પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણીઓ પર નજર રાખનારા નિષ્ણાતો આ સ્પર્ધાની તુલના ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચેની ક્રિકેટ મેચ સાથે કરી રહ્યા છે.
સાડા ચાર દાયકાથી પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણને આવરી લેતા જયંતો ઘોષાલે NDTVના 'ચાય સ્ટોપ' શૉમાં રાહુલ કંવલને કહ્યું કે, બંગાળના રાજકારણમાં, ભાજપ એક સફળતાની કહાની છે. જ્યારે કોલકાતામાં ભાજપના ફક્ત બે કાઉન્સિલરો બન્યા હતા, ત્યારે અડવાણીજી ખૂબ જ ખુશ હતા, તેમને લાગ્યું કે પાર્ટીએ આખરે આ પ્રદેશમાં 'પોતાનું ખાતું ખોલ્યું' છે. વાજપેયીજીએ એક ઈન્ટરવ્યૂ કહ્યું હતું કે, 'આ શ્યામા પ્રસાદ મુખર્જીનું રાજ્ય છે. એક બંગાળીએ જનસંઘની સ્થાપના કરી હતી, છતા અમે અહીં કંઈ કરી શક્યા નથી.’
તેમણે કહ્યું કે, ‘અમિત શાહે એક વખત કહ્યું હતું કે જે દિવસે ભાજપે બંગાળ જીતી લીધું, તે દિવસે ભાજપ પેન ઈન્ડિયા પાર્ટી બની જશે. કારણ કે 'હિન્દી હાર્ટલેન્ડ'માં પ્રવર્તમાન ધારણાને બદલવાની જરૂર છે. આ વખતે જેમ હું જોઉં છું, ભાજપને આ વખતે જેવી રીતો જોઇ રહ્યો છું, આવી ક્યારેય જોઈ નથી.
આ ચૂંટણી કેટલી અલગ છે? આ બાબતે મનોજ્ઞા લોઇવાલે જણાવ્યું કે, આ અત્યાર સુધીની સૌથી ફોયરવર્કવાળી ચૂંટણી છે. હું તેને '5 M' સાથે ડિકોડ કરીશ. ‘મહિલા’, ‘માઇનોરિટી’, ‘મસલ’, ‘મની’ અને ‘મશીનરી’. પરંતુ, અંતિમ 'ટ્રમ્પ કાર્ડ' મમતા અથવા મોદી હશે. મહિલા મતદારો હંમેશાં મમતા બેનર્જી માટે શક્તિનો એક પ્રચંડ સ્તંભ રહ્યા છે; ભાજપ હવે આ મતદાર આધારમાં પ્રવેશ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. જે રીતે લઘુમતી મતો વિભાજીત થયા હોય તેવું લાગે છે, ખાસ કરીને દક્ષિણ 24 પરગણા પ્રદેશમાં.
શું આ મમતા બેનર્જીની સંભાવનાઓ માટે ઝટકો છે? TMCની સૌથી મોટી તાકત મશીનરી છે વર્સિસ મની કે મસલ ભાજપની દૃષ્ટિએ તુલનાત્મક ધાર ધરાવે છે. ભલે થોડી સીમાંત હોય. મમતા બેનર્જીનો કોઇ જવાબ નથી; તેથી જ હાલમાં 'શાંત પ્રચાર' ચાલી રહ્યો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જેટલી પણ રેલીઓ યોજી છે તેમાં તેમણે એક પણ વાર મમતા બેનર્જીનું નામ લીધું નથી. મોદી ટ્રમ્પ કાર્ડ છે; આ વખતે આ કેટલું અસરકારક સાબિત થાય છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. જોકે, આ ચૂંટણી આખરે 'જનતા વિરુદ્ધ મમતા' ની સ્પર્ધા હશે.
વરિષ્ઠ પત્રકાર જયંતો ઘોષાલે કહ્યું કે ભાજપમાં મોદી અને શાહ છે, પરંતુ TMCની સંગઠનાત્મક ક્ષમતા ખૂબ મજબૂત છે. ભાજપ ઘણા સમયથી જિલ્લા સ્તરે પાયો નાખી રહ્યું છે. જ્યારે મોદીજી કહી રહ્યા છે કે આ મોદીની ગેરંટી છે, પરંતુ તેને ગામ ગામ સુધી અને ઘર ઘર સુધી પહોંચાડવાનું કામ સુવેન્દુ અધિકારી કરી રહ્યા છે. સુવેન્દુ અધિકારી માસ લીડર છે.
ભાજપે બંગાળમાં ઘણા મહિનાઓ અગાઉથી જ ચૂંટણી પ્રચાર શરૂ કરી દીધો હતો. મનોજ્ઞા લોઇવાલ કહે છે કે, ભૂપેન્દ્ર યાદવ અને તેમની ટીમ આ પ્રયાસ પાછળ 'મૌન રણનીતિકાર' છે. ઓડિશાનું ઉદાહરણ લઇ લો, એક એવું રાજ્ય જ્યાં એક સમયે નવીન પટનાયકને હટાવવાનું કોઈ માટે અશક્ય લાગતું હતું, છતા તેઓ ત્યાંની સરકાર ઉથલાવી દેવામાં સફળ રહ્યા. યાદવ સપ્ટેમ્બરથી અહીં તૈનાત છે અને 10થી વધુ વખત તમામ 294 મતવિસ્તારોનો પ્રવાસ કરી ચૂક્યા છે.
તેમણે ભાજપમાં આંતરિક જૂથવાદનો સફળતાપૂર્વક અંત લાવ્યો છે; હવે, બધા હસતા હસતા ફરી રહ્યા છે. તેમણે સંઘ અને સંગઠન વચ્ચેના સંબંધોને જે રીતે સુમેળ સાધ્યો છે તેને જોતા જો ભાજપ જીતે છે તો તેમની ખૂબ મોટી ભૂમિકા હશે." તેમણે કહ્યું કે આ વખતે બંગાળમાં ચૂંટણી એક રસપ્રદ સ્પર્ધા બની રહી છે, જેમાં બંને પક્ષો સમાન સ્તરે જોવા મળી રહ્યા છે. બંગાળમાં આ ચૂંટણી, ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચેની મેચ જેવી જોવા મળી રહી છે.
