અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વૈશ્વિક ટેરિફને ગેરકાયદેસર જાહેર કરવાનો નિર્ણય વૈશ્વિક વેપારના સમીકરણો બદલવાનો છે, જેની સીધી અને વ્યાપક અસર ભારતીય અર્થતંત્ર પર પડશે. ગુરુવારના રોજ આ ઐતિહાસિક 6-3ના નિર્ણયમાં કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના ઇન્ટરનેશનલ ઇમરજન્સી ઇકોનોમિક પાવર્સ એક્ટ (IEEPA) હેઠળ ટેરિફ લગાવીને તેમના બંધારણીય અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે.
આ નિર્ણયથી લગભગ 175 અબજ ડોલર (14.5 લાખ કરોડ રૂપિયા)ના ટેરિફ રિફંડની શક્યતા વધી ગઈ છે, જેને ભારત જેવા મુખ્ય નિકાસકાર દેશો માટે મોટી રાહત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. આ સમાચાર ભારત માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે કારણ કે અમેરિકા તેનું સૌથી મોટું નિકાસ બજાર છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના પ્રથમ 10 મહિનામાં ભારતે અમેરિકાને 72.46 અબજ ડોલરના માલની નિકાસ કરી હતી.
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફથી ભારતની કુલ અમેરિકન નિકાસના લગભગ 55% પર સીધી અસર પડી હતી, જેના કારણે ભારતીય સામાન અમેરિકન બજારમાં મોંઘા થયા હતા અને તેમની સ્પર્ધાત્મક ક્ષમતામાં ઘટાડો થયો હતો. આ કારણે, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, કાપડ, ઓટો પાર્ટ્સ અને રસાયણો જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં ઘણા મોટા ઓર્ડર વિયેતનામ અને બાંગ્લાદેશ જેવા સ્પર્ધાત્મક દેશો પાસે જતા રહ્યા હતા.
મુખ્ય ક્ષેત્રો પર અસર અને અપેક્ષિત સુધારા
અમેરિકાએ સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ અને તાંબા પર 50% સુધી અને ઓટો કમ્પોનેન્ટ્સ પર 25% સુધી ટેરિફ લગાવ્યો હતો. આ ટેરિફ દૂર થવાથી ટાટા સ્ટીલ, JSW સ્ટીલ અને ભારત ફોર્જ જેવી મોટી કંપનીઓની નિકાસમાં ભારે વધારો થવાની ધારણા છે. નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે આ ટેરિફને કારણે ભારતમાં લગભગ 20 લાખ નોકરીઓને જોખમમાં હતી. હવે, નિકાસ વધવાથી ઉત્પાદન ક્ષેત્રને પુનર્જીવિત કરશે અને રોજગારની તકો ઊભી કરશે તેવી અપેક્ષા છે. ભારતનો અમેરિકા સાથે વેપાર સરપ્લસ છે, અને ટેરિફ દૂર કરવાથી નિકાસની માત્રા વધવા પર વધારો ભારતના વેપાર સંતુલનને વધુ મજબૂત થઈ શકે છે.
ભવિષ્યના પડકારો અને જોખમો
જો કે, આ નિર્ણય ભારત માટે એક મોટી જીત જેવો છે, પરંતુ નિષ્ણાતોએ સાવચેત રહેવાની સલાહ આપી છે. કોર્ટનો ચૂકાદો IEEPA હેઠળ લગાવવામાં આવેલા ટેરિફ પૂરતો મર્યાદિત છે. અમેરિકન વહીવટીતંત્ર પાસે હજુ પણ કલમ 232 અને કલમ 301 જેવી કાનૂની જોગવાઈઓ છે, જેનો ઉપયોગ કરીને તે નવા ટેરિફ લગાવવા માટે કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક બજારમાં અન્ય દેશો સાથે સ્પર્ધા વધુ તીવ્ર બની શકે છે. આ નિર્ણય ભારતીય નિકાસકારો માટે સુવર્ણ તક લઈને આવ્યો છે, પરંતુ તેના લાંબા ગાળાના ફાયદા અમેરિકન સરકારની ભાવિ વેપાર નીતિઓ પર આધારિત રહેશે.
